steenhaut zegt zomaar wat

De werkelijk compleet subjectieve TOP 40 van 2011

2012-01-24T00:50:00.000-08:00

Eerst een paar dienstmededelingen. Elk jaar in december stelt elke medewerker van de rockredactie van De Morgen een lijst samen met zijn favoriete platen van het afgelopen jaar. Die worden dan naast elkaar gelegd, en volgens een eenvoudig mathematisch systeem stellen we vervolgens de top 40 van De Morgen samen. We drukken geen individuele lijstjes af, enerzijds omdat ik vind dat je beter als ploeg naar buitenstapt, anderzijds omdat het anders al gauw naar egotripperij begint te ruiken. Je kent dat wel: journalisten die het er vooral om te doen is hun geloofwaardigheid intact te houden door hun lijstjes vol obscure Ijslandse bands te stoppen waar niemand -niet zelden terecht- ooit van gehoord heeft.

Maar een blog is geen krant, en dus hierbij: mijn werkelijk compleet subjectieve lijst met favoriete cd's van 2011. Die is alweer enigszins anders dan de de top die ik vorige maand heb ingediend, en de ervaring van de afgelopen jaren leert dat ik de volgende maanden vast nog een paar platen zal ontdekken die er ook in hadden gemoeten. Dat geldt alvast voor + van Ed Sheeran, al uit in de UK maar in België pas eind februari op de markt. Verder: de volgorde is niet echt bindend. In tegenstelling tot voetbal, petanque of binge drinking is popmuziek geen competitie, dus de rangschikking is wel indicatief maar geenszins absoluut.

1. Build a rocket boys! (elbow)

Toen Elbow met haar vorige cd de Mercury Prize won, kreeg de groep een staande ovatie van al de andere genomineerde bands, omdat ook die vonden dat het uit Manchester afkomstige gezelschap de doorbraak na bijna tien jaar in de marge wel verdiend had. Met Build a Rocket Boys!, de vijfde cd intussen, onderstreept Elbow dat het succes de drang om te vernieuwen niet in de kiem heeft gesmoord. De emotionele stem van zanger Guy Garvey doet meer dan eens aan Peter Gabriel denken, en de lange, sierlijke songs nemen rustig de tijd om helemaal open te bloeien. Garvey haalt bitterzoete herinneringen op aan een ver vervlogen jeugd, en raakt daarmee kennelijk een gevoelige snaar bij het grote publiek. Bovendien krijgt de groep het voor elkaar om een gelaagd, groots, glorieus geluid op te bouwen zonder te raken aan de intieme sfeer van de songs. Na jarenlang een cultband te zijn geweest waarvan de platen telkens lovend besproken werden, maar nooit de oversteek naar het brede publiek konden maken, heeft Elbow inmiddels zijn plaats in de mainstream opgeëist. Dat wil niet zeggen dat de band er haar eigen identiteit bij heeft ingeschoten: Built a rocket boys! is een eigenzinnige, kunstige en persoonlijke rockplaat. Zonder pretentie, maar met een hart dat bonkt van verlangen. Een nieuw meesterwerk, quoi. (Fiction/Universal)

2. 21 (Adele)

Eén blik op de charts en je kan er niet om heen: popmuziek blijft in essentie een jong medium, dat was altijd zo. Chuck Berry had het vijftig jaar geleden al over 'Sweet Little Sixteen' en ook nu zijn muzikanten doorgaans oud als ze de vijfentwintig voorbij zijn. De Londense Adele Adkins werd in 2008 meteen als een talent binnengehaald. Er waren natuurlijk precedenten. Joss Stone en, belangrijker nog, Amy Winehouse hadden de liefde voor klassieke oude soulmuziek weer aangewakkerd, maar de ene lag volop in de clinch met haar platenfirma en de andere was intussen zodanig verpletterd door het succes dat ze nauwelijks nog op haar benen kon staan. Adele was het gedroomde alternatief: een girl next door die onverbloemd over haar woelige liefdesleven zong, lak had aan schoonheidsideaal - ze stond prima met dat maatje meer - en over een klok van een stem beschikte zonder zich te vergrijpen aan het soort vocale krachtpatserij waar veel Amerikaanse zangeressen zich graag aan bezondigen. Op 19 was het songmateriaal nog wat aan de wisselvallige kant maar met 21 - ook die titel is geen toeval - klinkt rijper en veelzijdiger, al verschilt de thematiek niet zoveel van de vorige cd. Opnieuw heeft Adele de verkeerde vent aan de haak geslagen, en andermaal is de relatie met een smak uit elkaar gespat. 'Turning Tables' geeft aan dat Adele met hetzelfde gemak een pure popsong in de keel heeft zitten die als een pianoballad begint maar zich gaandeweg een route naar een grandioze climax baant. Een hit, quoi. De nummers die Rick Rubin geproducet heeft - aanvankelijk zou hij de hele plaat doen - zijn het soberst. 'Don't You Remember' en 'He Won't Let Go' klinken kaler en meer 'live' dan de rest, maar het opmerkelijkst is toch dat, hoewel er in totaal zeven producers aan 21 gesleuteld hebben, het geheel bijzonder coherent en evenwichtig klinkt met de overweldigende stem van Adele als het wondermiddel dat alles bij elkaar houdt. Een classic. (XL/V2)

3. Into The Murky Water (The Leisure Society)

The Leisure Society wordt wel eens omschreven als de Britse evenknie van Fleet Foxes, en daar valt wat voor te zeggen. Beide bands hebben geen hoge pet op van drummachines of synthesizers, en opteren in plaats daarvan voor een uitgepuurd, tijdloos geluid. Alleen houden Nick Hemming en Christian Hardy, de creatieve motor achter de groep die ook op Into The Murky Water de bakens uitzet, er een veel sterker gevoel voor melodie op na, en bedienen ze zich bovendien van een muzikaal referentiekader dat aanzienlijker breder gaat. Akkoord: de songs zijn haast stuk voor stuk opgebouwd rond akoestische gitaar, maar daarnaast duiken er blazers, accordeons, mandolines, cello's en violen op. Het geeft nummers als 'I Shall Forever Remain An Amateur' en 'Although We All Are Lost' een herfstig aura mee, een uitgesproken melancholie ook. Dat wil evenwel niet zeggen dat The Leisure Society in zichzelf gekeerde muziek maakt: de refreinen van 'This Phantom Life' en de huiveringwekkende titelsong reiken haast tot aan de hemel. Uit die songs spreekt zo'n uitgesproken goesting om te leven dat je prompt de behoefte voelt om je fleurigste hawaïhemdje uit de kast te halen. En precies omdat The Leisure Society over zo'n enorme schat aan klankkleuren en texturen beschikt, klinkt de cd opvallend gevarieerd zonder daarbij aan coherentie in te boeten. De sierlijke manier waarop de melodieën zich een weg door de songs banen -als een kunstschaatser op de ijspiste, bijna- doet aan de The Divine Comedy denken, en wie deze blog vaker leest weet dat dit geen gering compliment is. De uit The Sleeper geplukte single 'The Last Of The Melting Snow' was al goed voor een eervolle vermelding op de Ivor Novello Awards, zowat de grootste onderscheiding die een song aan de overkant van het Kanaal te beurt kan vallen. Deze tweede cd, waar zowat elk nummer van hetzelfde kaliber is, bewijst dat die opsteker meer dan verdiend was. Into The Murky Water staat boordevol prachtige, intelligente popmuziek. Iets voor u, quoi. (Full Time Hobby/V2)

4. Funny Looking Angels (Smith Burrows)

De ene is de charismatische zanger van editors die zelfs de inhoud van een telefoonboek zou kunnen voordragen alsof het een soulballad was, en de andere heeft een verleden als songwriter en drummer bij Razorlight. Toen Tom Smith en Andy Burrows in elkaars wijk kwamen wonen duurde het niet lang voor ze samen in een studiootje muziek zaten te maken. Funny Looking Angels is, zo benadrukken ze zelf, geen éénmalige samenwerking. En gelukkig maar. In Groot-Brittannië heeft de kerstplatentraditie de voorbije jaren gestaag aan impact gewonnen, en Funny Looking Angels is bijgevolg minder een oefening in ironie, dan een blijk van respect voor het eindejaar en alles dat daarbij komt kijken. Noem het een eerbetoon aan het koudste der seizoenen, met 'When The Thames Froze' als ultiem kippenvelmoment. Tot in de kern gevuld met melancholie, en tot aan de rand gevuld met prachtige melodieen. Funny Looking Angels is meer dan zomaar een tussendoortje. Het is een kerstclassic, een plaat die je de volgende twintig jaar elke decembermaand uit de kast zal halen omdat ze op onnabolgbare wijze de tijd van het jaar weergeeft. Een bloedmooie cd. Complexloos romantisch, heerlijk weemoedig, en –bovenal- buitengewoon tijdloos. Dat Agnes Obel als toetje nog een lijntje mee komt zingen is niet meer dan een bonus. Kippenvel. (PIAS)

5. Uitgewist (Hannelore Bedert)

Ze is pas 26, maar als het op de liefde aankomt lijkt het wel of Hannelore Bedert al een heel leven achter de rug heeft. In haar teksten noemt ze de dingen bij de naam, zingt ze over goesting en opspelende hormonen, maar graaft ze tegelijk naar explosieven die elke vorm van vers verworven geluk weer uit elkaar doen spatten. Ze dissecteert relaties vooral de hare met de precisie van een openhartchirurg en heeft het in uitgepuurde volzinnen over het gras en hoe dat er aan de andere kant vaak zoveel groener uitziet. Die 'bekentenis'-teksten waren tot nog toe haar grootste troef, niet in de laatste plaats omdat ze er in het Nederlandse taalgebied een haast unieke plaats mee inneemt, en je al naar het buitenland moet Ani Difranco, Glen Hansard van The Frames om songschrijvers te vinden die zichzelf zo genadeloos binnenstebuiten keren. 'Ge zegt 'Ge zijt veranderd'/Ik zeg 'Dat is normaal. De allerschoonste wending komt altijd aan het eind van een verhaal.' Kijk, van dat soort onredelijk mooie zinnen krijgen wij hier een krop in de keel. Kippenvel. Koude rillingen. Etcetera. Maar net zo goed is Bedert complexloos vrolijk en uitgelaten, en is het guitige 'Loeihard' een smeekbede om seks en koek op de bil. Uitgewist is een groeiplaat, die eerst de stekels opzet en pas na een handvol draaibeurten wat opener wordt. Bij gebrek aan beter wordt Bedert gemakshalve in het hokje van de kleinkunst gestopt, maar deze cd illustreert hoe enggeestig en absurd zo'n term is, want de nummers grossieren in verschillende klankkleuren, van strijkers en akoestische gitaar tot weidse synthesizers en zoemende wurlitzers. Ondanks die veelheid van geluiden voelt de cd coherent aan, en is het in de eerste plaats een bloedmooie, tijdloze popplaat die volop ontroert en al na een paar keer luisteren van die aard is, dat je beseft dat niemand zo melancholisch kan zijn als Hannelore Bedert. (Baanrecords)

6. Seasons Of My Soul (Rumer)

Het blijft niet te bevatten hoe Rumer de voorbije tien jaar door geen enkele platenfirma werd opgepikt terwijl in die periode zowat alles wat borsten had een deal kreeg aangeboden. Op het moment dat Lily Allen, Kate Nash, Amy Winehouse, Adele en Duffy haasje-over speelden in de hitparade, bleef Sarah Joyce - want zo heet ze echt - voor vijf man en een paardenkop het Londense clubcircuit afschuimen. Maar kijk: vorig jaar werd Seasons of My Soul niet alleen met superlatieven overladen in de Britse media, maar haalde de plaat vlotjes de top van de hitparade. Opmerkelijk, vooral omdat de muziek van Rumer expliciet op de grootste gemene deler mikt - je zou het haast easy listening kunnen noemen - en dit een genre is waar de media doorgaans omheen lopen met een boog die groter is dan de ring rond Brussel. Zeldzaam zijn de cd's waar geen enkel overbodig nummer op staat of waar je nooit de behoefte voelt om de fastforwardtoets op te zoeken, maar dit is er eentje. Vanaf het zomerse, lichtvoetige 'Am I Forgiven' tot het weemoedige 'It Might Be You' klinkt Seasons of My Soul als een potentiële Greatest Hits. Zelden iemand met zoveel gemak zo goed weten zingen, ook. De vergelijkingen met Carole King, Dionne Warwick en - vooral - Karen Carpenter zijn al vaker gemaakt, maar dat is inderdaad de divisie waarin Rumer thuishoort. Het is retro en eigentijds tegelijk. Geen gimmicks of modieuze effectjes die volgend jaar passé zullen zijn, maar stijlvolle, veelal akoestisch aandoende arrangementen, en genoeg strijkers om een hele bus mee te vullen. Met haar cover van 'Alfie' geeft ze bovendien aan wie haar grote voorbeeld is en het feit dat de meester zelf - Burt Bacharach, misschien wel de meest getalenteerde songschrijver aller tijden - haar versie de beste vindt van de honderden die intussen de ronde doen, zegt meer dan eender welke vijfsterrenrecensie kan doen. Rumer wordt een ster en Seasons of My Soul staat ingeschreven als een subliem debuut. Voilà. Soms is het zo simpel dat er niet meer woorden aan vuil moeten worden gemaakt. (Atlantic/Warner)

7. Last Night On Earth (Noah And The Whale)

Of: de cd waarmee de Britse folkband van weleer plots de popmuziek ontdekt heeft. De songs zitten tsjokvol refreinen die je met geen baseballbat uit je geheugen krijgt gemept. Je hoort sprankelende eighties keyboards, strak aan de teugels gehouden gitaren en -vooral – songs waar geen gram overtollig vet aan hangt. In ‘Tonight’s The Kind of Night’ huist de opwinding van een jonge tiener op weg naar zijn eerste fuif, en ‘L.I.F.E G.O.E.S. O.N.’ –een nummer waar de joie de vivre uit elke noot spat- geeft aan dat de metamorfose van Noah And The Whale de groep als gegoten zit. Met de scene waar deze groep uit voortkomt – Mumford And Sons, Laura Marling- heeft dit ng weinig te maken. Maar wàt een aanstekelijke cd! (Universal)

8. Mylo Xyloto (Coldplay)

Laat ons wel wezen: het is geen pretje om Chris Martin te zijn. Hij krijgt kritiek op zowat alles. Want hij gedraagt zich niet rock-'n-roll genoeg; houdt zich te zeer in het middenveld van de popmuziek op; schrijft te vage teksten; komt uit een te hoge sociale klasse om een geloofwaardige rockster te zijn; en muzikanten die 'softe' goede doelen als Oxfam steunen zijn sowieso niet te vertrouwen. Het zijn stuk voor stuk argumenten die meer zeggen over de verstarde denkpatronen in de muziekindustrie, dan over Chris Martin zelf. Coldplay is namelijk niet vies van een experimentje meer of minder. Voor de cd er was, werden er al twee singles vrijgegeven - not done voor een rockgroep - en in een tijd waar de angst voor lekken bij bands en platenfirma's haast psychotische vormen aanneemt, hebben Martin en zijn vrienden het spel dit keer anders gespeeld. Niet alleen werd tijdens de voorbije zomertournee al een handvol songs uit de nieuwe cd live gespeeld, op de koop toe werden haast alle optredens gefilmd en in de best mogelijke geluidskwaliteit uitgezonden of gestreamd. Wie overigens beweert dat Coldplay al tien jaar dezelfde plaat maakt dwaalt of weet niet beter. Leg het debuut Parachutes naast de nieuwe en je hoort misschien geen nieuwe band, maar toch een gezelschap dat een spectaculaire metamorfose heeft ondergaan. Ambitieuzer. Speelser. Gedurfder, ook. Dat er met 'Princess of China' een duet met Rihanna op staat doet hier en daar wat wenkbrauwen fronsen, maar wie weet dat Chris Martin in zijn vrije tijd ook songs schrijft voor uitgesproken popzangeressen als Jamelia, Nelly Furtado en Natalie Imbruglia staat er niet van te kijken. Het nummer zelf, een potentiële hit uiteraard, doet een stuk elektronischer aan dan we tot nog toe van de groep gewend waren, maar geforceerd klinkt de samenwerking nergens. Evenmin misstaat de song tussen de rest van het materiaal, want hoewel het in eerste instantie een akoestische plaat zou worden, is Mylo Xyloto haast tot aan de rand gevuld met wat je haast synthesizerpop zou kunnen noemen. Ook al is de gitaar van Jonny Buckland nog nooit zo prominent aanwezig geweest, en lijdt het geen twijfel dat hij deze keer - meer nog dan Martin - de grootste troef van de band vormt. De vraag of Coldplay nu echt de nieuwe U2 wordt - een kwestie die met tien jaar vertraging vandaag haast te pas en te onpas in elk stuk opduikt - is inmiddels compleet achterhaald. Op Mylo Xyloto onderstrepen Chris Martin en zijn vrienden dat Coldplay vooral de nieuwe Coldplay is. Een act die op zichzelf staat, met een eigen sound en een herkenbare identiteit. Om Paul McCartney te citeren toen hem onlangs gevraagd werd wat hij van het viertal vond: "Het is gewoon een fijn groepje." Zou het toeval zijn dat hij met precies dezelfde woorden ooit de band omschreef waar hij samen met John L, George H en Ringo S plaatjes mee opnam? Toeval bestaat niet. (EMI)

9. Let England Shake (PJ Harvey)

Ze zijn op één hand te tellen, de artiesten die na twintig jaar carrière nog scherp genoeg staat om een plaat te maken die als een hoogtepunt in de moderne muziek wordt beschouwd. Maar dat is precies wat PJ Harvey gedaan heeft. Met Let England Shake – haar tiende soloplaat- maakt ze een balans op van waar haar land zich in bevindt. Het resultaat? Een relaas waar zowel liefde als haat in figureren, al schrijft ze erover met de neutraliteit van een oorlogsjournalist. Op de koop toe meet ze zichzelf voor de zoveelste keer een nieuwe sound aan. Een uit rauwe, emotie geboetseerd meesterwerk dat niet alleen Engeland, maar ook de luisteraar door elkaar schudt. Een mijlpaal in de moderne popmuziek. (Island)

10. Ashes And Fire (Ryan Adams)

Met veertien cd's op tien jaar tijd behoort Ryan Adams tot de meest productieve artiesten van zijn generatie, en ook al waren die platen ongelijk van kwaliteit, toch stonden er altijd wel een paar pareltjes op. Maar met Ashes And Fire haalt de Amerikaanse singer-songwriter eindelijk weer een coherente plaat gemaakt: ingetogen, sober, en belangrijker nog, met songmateriaal dat zonder uitzondering het niveau haalt van zijn allerbeste werk. Bovendien zingt hij ook weer een stuk beter. 'Kindness' - een melancholische ballad die mooi wordt ingekleurd met een door Norah Jones en echtgenote Mandy Moore samengesteld achtergrondkoortje - geeft aan waar Adams toe in staat is als hij er zijn hoofd bij houdt: een prachtige, bijna gospelachtige tekst die je niet onverschillig laat, een uitgepuurd, smaakvol arrangement, én een song die zichzelf niet langer uitrekt dan strikt genomen noodzakelijk is. De stijl die Adams hanteert verrast niet. Het is veelal akoestisch gespeelde, wat rustieke country die niet de behoefte voelt om zichzelf in een hogere versnelling te schakelen. Denk aan de mooiste ballads van de Stones, aan Dylan wanneer die met gevoel zingt, aan het meest bezielde van de al eerder genoemde Emmylou Harris, ook. Een likje orgel hier, een zucht piano daar. Een spaarzame tokkel op gitaar en voila: als de songs van dit kaliber zijn, blijkt dat ruimschoots voldoende. Want voor u zich afvraagt waar de kanttekening over de zwakke nummers blijft: die zijn er dit keer niet. Voor de slechte verstaander: een vijfsterrenplaat. (Columbia/Sony)

11. De Laatste Rit (Raymond vh Groenewoud)

De jongste Raymond is niet alleen de meest sobere die hij sinds lang heeft opgenomen, maar ook zijn beste. De productie van Tom Van Laere is daar vast niet vreemd aan, al is het songmateriaal consistenter dan ooit, en zingt niemand zo ontroerend over ontroering dan Raymond in ‘Kind Van Het Weekend’. Kippenvel. Meer moet daar niet over gezegd worden. Luister vooral zelf, en besef dat meesterschap geen loos begrip is. Bovendien: wie je een krop in de keel kan bezorgen bij een nummer dat het leven viert -zoals hij doet in 'Maanlicht'- verdient sowieso een standbeeld. Als dit zijn afscheid wordt –zoals links en rechts gefluisterd wordt, is het er eentje in stijl. Internationaal niveau in het Nederlands, jawel. Of zoals hij het zelf zegt: tussen walvissen en haaien, is ook plaats voor een garnaal. Een grijze, gepelde, in dit geval. Elke fijnproever zal bevestigen dat dat de beste zijn. (EMI)

12. A Solitary Man (Jonathan Jeremiah)

Jonathan Jeremiah ziet eruit alsof een teletijdmachine hem uit de jaren zeventig heeft losgeplukt en hem in het hoe en nu heeft neergepoot. Zo klinkt hij ook, bovendien, want dit ambachtelijke debuut is tot aan de rand gevuld met prachtige liefdesliedjes die op wonderbaarlijke wijze het evenwicht houden tussen folk en soul. De dialoog tussen akoestische gitaar en strijkers levert –getuige de hit ‘Happiness’- vaak bloedstollende resultaten op. Goed: de herinnering aan sterren als Cat Stevens en James Taylor is nooit ver weg, maar deze jonge Brit heeft genoeg eigenheid om niet in de schaduw van zijn voorbeelden te blijven staan. (Universal)

13. Mirrorwriting (Jamie Woon)

De man die dubstep -nog veel meer dan James Blake- bij een de mainstream heeft geïntroduceerd. De sfeer is donker en nachtelijk, de stem van Woon is zacht als zijde zonder aan emotie in te schieten, en de beats zijn zwoel en sexy. 'Night Air' was een wereldsingle, 'Lady Luck' ontplooide zich dan weer als een oefening in pure pop, en ook de rest van de nummers gaven bij iedere draaibeurt weer wat meer van hun geheimen prijs. Gek, eigenlijk; bij de eerste draaibeurt denk je dat je de plaat al meteen doorgrond hebt, maar na de dertigste keer kijk je uit naar welke details je bij de volgende beluistering zal ontdekken. (Universal)

14. Catholic (Gavin Friday)

Bono noemt hem de vroedvrouw van U2, maar Gavin Friday is uiteraard meer dan gewoon de beste vriend van de grootste rockgroep ter wereld. Als aanvoerder van de anarchistische punkgroep The Virgin Prunes werd hij door conservatief Ierland destijds de antichrist genoemd, en ook zijn eerste soloplaat in zestien jaar laat flink wat stof opwaaien. Dat heeft dit keer vooral met de hoes te maken. Daar ligt een lijkbleke Gavin Friday - je zou zweren dat hij overleden is - op bed, toegedekt door de Ierse vlag en met een kruisbeeld op de borst. Het zet hem meteen weer waar hij zijn moet: op de de kaart. Hij heeft het over zijn wankelend geloof, over het verlies van zijn onlangs overleden vader, en promiscuïteit. Friday, een germanofiel die op zijn vorige werk nadrukkelijk refereerde aan het werk van Kurt Weill en Bertolt Brecht, opteert dit keer voor een atmosferischer geluid, waar dromerige synthesizers mooi kleuren tegen zijn weemoedige falsetstem ('A Song That Hurts') en discrete, voorgeprogrammeerde beats de emotionele diepgang van de muziek niet in de weg staan. De kans bestaat dat het publiek van vroeger hem vergeten is, terwijl iedereen die vandaag jonger dan dertig is hem wellicht niet eens kent. Maar los daarvan is dit een indrukwekkende terugkeer van een van de meest buitengewone artiesten die de punkgeneratie heeft voortgebracht. (Rubyworks/De Konkurrent)

15. Revelation Road (Shelby Lynne)

Bizar hoe sommige artiesten de ene uitstekende cd na de andere toch nooit uit de marge van de popmuziek geraken. Shelby Lynne is zo iemand. De Amerikaanse soulzangeres heeft met Revelation Road zopas haar dertiende plaat uit, en het is er opnieuw een om verliefd op te worden. Toch is de kans dat u haar in primetime op de radio zal horen uiterst miniem. Lynne is de dochter van een aan alcohol verslaafde vader die, toen ze zeventien was, voor haar ogen eerst zijn vrouw vermoordde en vervolgens zichzelf een kogel door het hoofd schoot. Een traumatische gebeurtenis die zowel het leven van Lynne als dat van haar zus - zangeres Allison Moorer, tegenwoordig mevrouw Steve Earle - tot vandaag tekent. Aanvankelijk begon Lynne haar loopbaan in de muziek als countryzangeres, maar sinds het ronduit fantastische I Am Shelby Lynne, uit '99 alweer, en destijds goed voor een Grammy als beste nieuwkomer, sijpelen almaar meer invloeden uit pop, jazz en blues haar muziek binnen. Waar ze aanvankelijk weinig meer was dan een op de sterrenstatus belust zangeresje, laat ze zichzelf steeds meer van een meer assertieve kant zien. De vergelijking met Sheryl Crow is al vaker getrokken, al leunt haar geluid de jongste jaren vaker tegen dat van Dusty Springfield aan, een zangeres van wie ze overigens meerdere nummers van op het repertoire heeft staan. De songs zijn erg sober gearrangeerd, met vooral akoestische gitaar en een paar plukjes bas en wat discrete tikken op een drumstel. Haar karakteristieke stijl, rokerige jazz, beetje blues, een zucht country, blijft van die aard dat je er jezelf als luisteraar helemaal in wilt onderdompelen, en haar zachte, expressieve stem ligt heerlijk in het gehoor. Tel daarbij de teksten waarin ze heel haar hart binnenstebuiten draait - een handvol songs gaan over de tragische dood van haar ouders. Niet meteen voer voor MNM of Q Music, kortom. Maar dat is in deze een compliment. Een van de beste platen uit haar carrière. En in het geval van Shelby Lynne wil dat wat zeggen. (Everso/Rough Trade)

16. James Blake (James Blake)

Weinig songs die in 2011 zo zijn opgevallen op de radio als 'Limit To Your Love'. Het nummer trapt af met spartaanse pianoklanken, een donkere soulstem die uit de duisternis stapt, en dan, plots, een drummachine die de song afwisselend binnen en buitenwaait. Tussendoor valt er een stilte die secondenlang lijkt aan te houden, worden er geluiden verknipt, trekt het geheel zich weer op gang en lijkt Blake het gezelschap te krijgen van een stel vreemdsoortige androïdes. Wanneer je als recensent moeite hebt referentiepunten te vinden om de muziek waar je naar luistert te duiden, dan kun je niet anders dan vaststellen dat je iets volstrekt unieks in handen hebt. En goed: de donkere, fragiele stem van Blake doet soms aan die van Antony Hegarty denken, en het bevreemdende, tot op het bot afgekloven muzikale kader roept herinneringen op aan de laptopplaten van David Sylvian, de gedeconstrueerde electronica van Fennesz of de desolate dubstep van Burial. Maar terwijl je die namen intikt, besef je eigenlijk al dat ze hopeloos tekortschieten om deze bizarre maar buitengewone plaat te vatten. Omdat het - en hoevaak gebeurt dat nog? - iets nieuws is Blake goochelt met geluid zoals een chemicus dat met licht ontvlambare producten doet. De nummers hebben begin noch einde, woorden breken zonder verklaarbare reden af, tekstflarden worden herhaald, gesampled, bewerkt, verhakkeld en herplakt, en instrumenten wekken de indruk aanwezig te zijn zonder dat je ze ook echt hoort. Kortom: elk nummer roept meer vragen op dan erin beantwoord worden. 'Limit To Your Love' (een cover van Feist, maar dat wist u inmiddels) overklast moeiteloos het origineel en is met voorsprong de song die het meeste kans maakt om door een breed publiek aan te borst te worden gedrukt. De rest van de plaat ligt stilistisch in het verlengde, maar vraagt wat meer inspanning van de luisteraar. Al lonen ook die songs stuk voor stuk de moeite. Een gedurfd, intrigerend en volstrekt uniek debuut dat de verbeelding blijft prikkelen, lang nadat de laatste noot is uitgestorven. (Universal)

17. Tot ziens, Justine Keller (Spinvis)

Hij is inmiddels vijftig, maar in zijn muziek schuilt nog steeds de verwondering van een kind door. Tien jaar geleden wuifde Erik de Jong zijn bestaan in de fabriek vaarwel om zijn jongensdroom na te jagen, en als Spinvis heeft hij die sindsdien helemaal waargemaakt. Zonder er zijn eigenheid als muzikant bij in te schieten, bovendien. Met Tot Ziens, Justine Keller bracht hij voor het eerst sinds lang weer een echte cd uit, die –wegens iets minder experimenteel en psychedelisch dan zijn vorig werk, niet overal even warm onthaald werd. Onterecht, vind ik zelf. De songs liggen haast allemaal in dezelfde sfeer, wat het een stuk aangenamer maakt om naar te luisteren. Bovendien vormen de liedjes samen een soort lovestory rond de figuur Justine Keller, een onbereikbare muze die het doen en laten van de verteller bepaalt Op de koop toe tekende Hanco Kolk een prachtige graphic novel bij de songs. Een zàlig pretpakket om avonden aan een stuk bij weg te dromen. Want ook mooi; op de hele plaat geen spatje cynisme te bekennen. Lekker schaamteloos romantisch uit de hek durven komen: alleen dat al maakt van Tot Ziens, Justine Keller een verademing. (Excelsior)

18. Codes And Keys (Death Cab For Cutie)

Na vijf cd's klom de zesde plaat van Death Cab for Cutie drie jaar geleden plots naar de top van de Amerikaanse hitparade. Opvolger Codes and Keys geeft aan dat de groep de oversteek van de underground naar de mainstream zonder kleerscheuren heeft gemaakt, en zonder complexen op schaalvergroting aast. De productie is deze keer cleaner en de songs doen al bij de eerste beluistering opvallend radiovriendelijk aan. Het refrein van 'Portable Television' - denk aan Arcade Fire, maar dan zonder de weerhaakjes - klinkt zelfs uitgesproken pop. Maar voor u denkt dat Death Cab for Cutie zijn ziel aan de duivel heeft verkocht: qua songs is dit wellicht de beste, consistentste cd die het vierspan uit Washington toch nog toe heeft opgenomen. Goed dat Death Cab for Cutie het aandurft om complexloos een popgroep te zijn, die de code tot het perfecte refrein heeft gekraakt. Codes and Keys geeft aan dat de muziekindustrie het weer moet aandurven om op lange termijn te denken en bands de tijd moet geven om zich in een eigen tempo te ontwikkelen. Tien jaar lijkt lang, maar de zoektocht naar de perfecte popplaat is minstens even boeiend als ze uiteindelijk ook echt maken. En het moet gezegd: Death Cab for Cutie komt op deze zevende cd vervaarlijk dicht in de buurt. Een groep die blijft evolueren en, net als Wilco bijvoorbeeld, nog lang niet aan het einde van de reis is. In dit tempo is de volgende een vijfsterrenplaat. (Atlantic/Warner)

19. Let The Dog Drive Home (Teitur)

De Faeröer-eilanden staan niet meteen bekend als het epicentrum van de pop, maar Teitur Lassen - kort-weg: Teitur - maakt er al een hele tijd zeer mooie en erg persoonlijke platen. 'Let the Dog Drive Home', zijn zeven-de inmiddels, is opnieuw tot aan de rand gevuld met sprankelende songs waar met een dikke stift een melancholisch randje omheen werd getekend. Er ligt een tijdloze gloed over de songs omdat Teitur niet geforceerd trendy probeert te zijn. Ook 'Let the Dog Drive Home' is weer een cd waarvan de songs telkens wat meer van zichzelf prijs geven. De earcatcher van de plaat is 'You Never Leave LA', naast een perfecte popsong ook de trekker van een apart verkrijgbare EP die vreemd genoeg dezelfde naam draagt als de cd. Het nummer is uitvoerig gearrangeerd met akoestische gitaar, piano en een heel orkest, waardoor het zowaar aan de late periode van The Beatles doet denken. Echt representatief, qua stijl, is de single niet. Teitur, een man die vorig jaar met 'A Night at the Opera' al bewees dat hij net zo goed een singer/songwriter als een klassiek componist is, kan met een breed instrumentarium uit de voeten zonder in bombast of pathos te vervallen. Noem een blaasinstrument en de kans is groot dat hij er gebruik van maakt. Het is popmuziek waar strijkers, beats, akoestische instrumenten en een heldere stem elkaar perfect in balans houden. Je zou het ouderwets kunnen noemen, maar ons lijkt grensoverschrijdend een beter adjectief. En of het nu over het ingetogen 'Waverly Place', of het bijna uitbundige titelnummer gaat, keer op keer zorgt Teitur ervoor dat je op het puntje van je stoel blijft luisteren. Daarom is het haast zinloos om specifieke songs aan te stippen: in al hun verscheidenheid vormen ze een coherent geheel. Let the Dog Drive Home is een plaat die een breder publiek verdient dan Teitur tot nog toe heeft aangesproken. Als we nu eens af-spreken dat iedereen die al eens een cd van Crowded House, Coldplay, Rufus Wainwright en Paul Simon gekocht heeft deze cd in huis haalt, dan zou Teitur niet alleen evenveel verkopen als al die artiesten samen, maar was zijn bankrekening eindelijk evenredig aan zijn talent. Of horen die dingen niet in verhouding te staan? (Ear Music/V2)

20. Wasting Light (Foo Fighters)

Rechttoe-rechtaan. Rechttoe-rechtaaner. Rechttoe-rechtaanst. Als Dave Grohl in de buurt is, kan je er gif op innemen dat de gitaren strak gespannen staan en de drums tegen een rotvaart je trommelvliezen bekampen. Foo Fighers maken gitaarrock zoals gitaarrock hoort te klinken: luid en duidelijk, maar gestroomlijnd genoeg om ook door een breed publiek te kunnen worden meegescandeerd. Dat niet alleen Pat Smear weer van de partij is, maar ook producer Butch Vig opnieuw achter de mengtafel zit en zelfs bassist Krist Novoselic even van zich laat horen in 'I Should Have Known' maakt de Nirvana-reünie zo compleet als ze in 2011 nog kan zijn. Maar ook los daarvan: genoeg goeie songs hier om je keel compleet schor op te schreeuwen. En des te meer zonde dat de storm boven Pukkelpop de Foo Fighters afgelopen zomer van een Belgisch podium hield. (Sony)

21. Keep You Close (dEUS)

Het concert in de Antwerpse Lotto Arena was een aanfluiting, maar Keep You Close is niettemin opnieuw een dEUS van een goed jaar. Een echte groepsplaat ook, waar -in tegenstelling tot vroeger- elke bandlid inspraak in het creatieve proces heeft gekregen. Nadeel: er staan wat minder ingetogen ballads op, terwijl Barman daar zelf een meester in is. Pluspunt: je hoort een veelzijdige, dynamische band die haar eigen grenzen opzoekt, maar uiteindelijk toch de song boven het experiment verkiest. Wie er bovendien de teksten op na slaat, kan bovendien niet anders dan vaststellen dat het liefdesleven van Barman -een terugkerend thema op de platen van dEUS nog steeds geen pad is dat over rozen gaat. Een titel als 'The End Of Romance' laat sowieso weinig aan de verbeelding over, maar het refrein van 'Twice (We Survive)' geeft aan dat schuld lang niet altijd bij haar ligt. Twice I set my mind on you/And twice I gave you nothing/twice you showed me what to do/ And twice it came to nothing. Het is, om een eufemisme te gebruiken, als kerven in een open wond: je weet dat het pijn doet, en toch blijf je peuteren. Een topplaat die ook in het buitenland op laaiende recensies werd onthaald. (Universal)

22. Noel Gallagher’s Flying Birds (Noel Gallagher’s Flying Birds)

Of het ooit nog goed komt tussen Oasis? In een aantal recente Britse interviews gaf Noel Gallagher aan dat hij open stond voor het idee, maar toen we hem voor het optreden in Brussel spraken leek een reünie hem te absurd voor woorden, en liet de gitarist doorschemeren dat de Engelse pers zijn woorden had verdraaid. Niettemin is de kans klein dat de gebroeders Gallagher nooit nog samen op het podium zullen staan, en wanneer de tijd rijp is –als Definitly Maybe straks twintig jaar oud wordt, bijvoorbeeld- komt de reünie er vast toch. Met zijn recent verschenen solo-debuut onderstreepte Noel Gallagher wie het échte talent bij Oasis was. Qua songs moest de cd alvast niet onderdoen voor Definitly Maybe of (What’s The Story) Morning Glory. En qua sound.. tja. U kent The Beatles uiteraard ook, hé? (PIAS)

23. Bon Iver, Bon Iver (Bon Iver)

Onmogelijk om er niet aan te denken als je de groepsnaam zwart op wit afgedrukt ziet staan: die verlaten blokhut in Wisconsin waar Justin Vernon, het eenzame hart achter de groepsnaam, vijf jaar geleden in zijn eentje For Emma, Forever Ago opnam. De vereenzaamde schoonheid van de plaat raakte een gevoelige snaar bij het grote publiek, maar de opvolger is geen gemakkelijke herhalingsoefening geworden. Je hoort het meteen: Bon Iver, toen nog een echt soloproject, is inmiddels een groep geworden. Een groep, bovendien, die zichzelf bij momenten een groots geluid aanmeet, en niet bang is om al eens een gitaar te laten scheuren. Niet dat het gezelschap de concurrentie met AC/DC aangaat, maar toch: dat uitgebeende geluid van de eerste plaat heeft plaatsgeruimd voor een aanpak met een rijkere sound waar nog meer ruimte is voor nuance. De weemoedige opener 'Perth' geeft al aan dat Bon Iver, Bon Iver volgens een ander opzet werd opgebouwd. Je hoort roffelende militaire drums, rauwe gitaren, piepende trompetten, soulvolle achtergrondkoortjes, en een zucht electronica. Even schrikken. Maar ook niet meer dan dat, want wat u natuurlijk écht interesseert is: deugen de songs? En in dat geval blijft het antwoord gelukkig een volmondig ja. Kijk naar 'Minnesota, WI': kringelende banjo, jazzy blazers en dan die uit de duizenden herkenbare falsetstem van Vernon die er een mooi contrast mee vormt. Of neem 'Wash', waarin een minimalistische piano met weelderige strijkers walst, en prompt goed is voor een rilling over de rug. In afsluiter 'Beth/Rest' zit zelfs een gladde gitaarsolo van het type zoals oude hardrockers die wel in de jaren tachtig wel eens uit de snaren wilden knijpen. Maar schrik niet: het is geen reden om je strakke spandexbroek weer van de zolder te halen. Bon Iver heeft niet voor de gemakkelijke weg gekozen door een blauwdruk van het succesvolle debuut op te nemen. Dat zal wellicht niet bij iedereen in goede aarde vallen, maar Bon Iver, Bon Iver (de titel had, toegegeven, beter gekund) onderstreept alvast dat Vernon geen one trick pony is. Een moedige, mooie, en compacte plaat. (4AD)

24. Wander/wonder (Balmam Acab)

Muziek als kabbelend water. De omschrijving lijkt op het eerste gezicht misschien niet erg aantrekkelijk, maar op dit debuut van Balam Acab- pseudoniem van Alec Koone, een jonge twintiger uit Pennsylvania- is het dat zeer zeker wel. Het genre waarin hij een handeltje heeft opgezet –een variant op dubstep die witch house wordt genoemd- zweert bij sfeervolle synths, logge ritmes, en electronisch bewerkte stemmen. Resultaat? Bezwerende, vaak esthetische sfeermuziek waar een eigen persoonlijkheid uit spreekt. Veel meer, kortom, dan het steriele geluidsbehang dat je er bij de eerste kennismaking nog in vermoed had. Een groeiplaat voor in de late uurtjes, van een talent dat –ook al is de naam een heuse tonguetwister- nog van zich zal laten horen. Kabbelend water, dus. Maar wel van de aard die je helemaal onderdompelt. (Triangle)

25. Welkenraedt (Yevgueni)

Weinig Nederlandstalige bands die de meningen zo verdelen als Yevgueni. Dat heeft vooral te maken met de stem van Klaas Delrue, die je uit duizenden herkent en die bijgevolg net zoveel voor- als tegenstanders heeft. Die laatsten worden dit keer evenwel de mond gesnoerd, want het vijfkoppige gezelschap heeft zijn tot dusver beste cd uitgebracht. De eerste vaststelling, en daar kan weinig discussie over bestaan, is dat Delrue als tekstschrijver steeds beter wordt, en dat de groep cd na cd almaar sterkere melodieën bedenkt. Opener 'Propere ruiten' behoort tot het sterkste wat de groep ooit heeft opgenomen: originele invalshoek, melancholische tekst én de stem van Sarah Bettens als extra troef. Het oog voor detail van Delrue - hij kan een schijnbaar onooglijke opmerking opblazen tot een voor iedereen herkenbaar gegeven - is meteen ook zijn grootste troef. Het werkt niet altijd, en al zeker niet in de titelsong, waar een goed nummer onderuit wordt gehaald door een iets te schreeuwerig achtergrondkoor. Daar staat tegenover dat Yevgueni nooit eerder zo robuust klonk, en dat er songs op de plaat staan die alleen door Radio 2 zullen worden opgepikt 'als die veel te luidruchtige gitaarsolo eruit wordt gemixt'. Altijd een goed teken. Terwijl Yevgueni in het verleden soms nog wat te braaf en glad klonk, zitten er deze keer ruwe kantjes aan de songs, waardoor ze meteen een stuk sprankelender voor de dag komen Producer Stef Kamil Carlens (Zita Swoon) zorgt ervoor dat de arrangementen sober en uitgepuurd blijven, en daar doen ook 'Was er maar iemand' en 'Sneeuwman' hun voordeel mee. Jan De Wilde bromt op zijn onnavolgbare wijze een eindje mee op de vertaling van eels' klassieker 'Beautiful Freak', een nummer dat eerder al op het vierde deel van de benefietplaat Te gek! verscheen, en dat terecht te goed werd bevonden om niet opnieuw op te pikken. En ja hoor: zoals de traditie dat stilaan voorschrijft maakt ook het Robbie-personage weer zijn opwachting in het glorieus gearrangeerde 'Robbie en de aftocht'. Welkenraedt wordt tot aan de rand gevuld met oefeningen in emotioneel crisismanagement en weemoedige mijmeringen over alles wat vervlogen is. Yevgueni blijkt - vergeef ons het lelijke woord - volwassen geworden. Maar het kleine hartje en de verwondering zijn godzijdank gebleven. (Petrol)

26. Black And White America (Lenny Kravitz)

Geloof me: niemand die er meer van staat te kijken dan ikzelf dat er een cd van Lenny Kravitz bij mijn favoriete platen van 2011 staat. Op een paar singles na nooit een echte fan geweest, en doorgaans vond ik de lijst vrouwen die hij door de jaren aan zijn vlaggenmast had geregen een stuk indrukwekkender dan de muziek waar hij tussendoor aan werkte. Maar Black And White America is anders. Niet alleen heeft hij dit keer ruim de tijd genomen om de plaat op te nemen, hij heeft er ook wat op te vertellen. Het titelnummer –over racisme in de US of A- behoort tot het beste dat hij in jaren heeft opgenomen, maar ook als de toon wat zwoeler en funkier mag –op ‘Superlove’, bijvoorbeeld- houdt hij zijn hoofd erbij. Een opmerkelijke terugkeer van iemand die ik na de ondermaatse platen die Kravitz de laatste jaren uitbracht- eerlijk gezegd al had afgeschreven. Just goes to show: you never know. (Roadrunner)

27. To get her Together (Anouk)

Goed: intussen behoort het tot de bekende leerstof dat Anouk het op echtelijk vlak niet meteen getroffen had met haar laatste beau, en toen ze erachter kwam dat haar wederhelft het tegelijk ook deed met de nanny en de helft van hun gemeenschappelijke vriendenkring, stortte de wereld van de zangeres in. Ze schreef het leed van zich af in deze persoonlijke plaat, waar de nummers zich laten lezen als waren het pagina’s van haar dagboek. Anouk –iemand die het hart sowieso altijd op de tong heeft gedragen- heeft de luisteraar inzicht in haar inwendige huishouding, beschrijft op ontroerende wijze welk leed ze heeft uitgestaan, maar vergeet niet om al die tristesse in soulvolle songs te stoppen. Het levert een sterke, hyperpersoonlijke plaat op van een vrouw die in het diepste van haar ziel gekwetst is, maar zich niet laat kisten. U gotta love her. (EMI)

28. Sky Full Of Holes (Fountains Of Wayne)

Weinig bands die de kunst om de perfecte popsong te schrijven zo goed onder de knie hebben als Fountains Of Wayne, een viertal dat inmiddels al bijna twintig jaar in dezelfde bezetting opereert en -net als Crowded House, bijvoorbeeld- haast achteloos sprankelende melodielijnen combineert met in pure melancholie gesopte teksten. Maar waar Neil Finn eerder voor impressionistische bespiegelingen kiest, hebben Chris Collingwood en Adam Schlesinger -want inderdaad: ze schrijven alle twee songs- eerder een voorliefde voor bitterzoete verhalen over het alledaagse leven. Die vertellen ze met veel mededogen voor de personages die ze opvoeren, en op de koop toe klinkt het allemaal even filmisch als herkenbaar. Op muziekaal vlak is Sky Full Of Holes wat gevariëerder dan hun jongste paar platen, maar tot een drastische stijlbreuk met het verleden komt het nooit. Fountains of Wayne grossieren nog steeds in ambachtelijk vervaardigde gitaarpop waar ik zelf na al die jaren nog steeds geen genoeg van heb. Zolang de songs maar deugen. En dat doen ze. Wat een mooi samenloop van omstandigheden. (Lojinx)

29. The Colour Of The Trap (Miles Kane)

Miles Kane is niet vies van een snuifje retro. Op de hoes van zijn eerste soloplaat draagt hij een pak dat zo aan de prille Beatles doet denken, en ook dat modkapsel geeft aan dat de zanger met zijn hart in een ander tijdsgewricht woont. Met The Last Shadow Puppets, de groep die Kane uitbaat met Alex Turner van Arctic Monkeys, combineerde hij aan Burt Bacharach verwante strijkers aan sierlijke melodieën, maar op Colour Of The Trap klinken de songs iets gebalder, iets dynamischer ook. Miles en zijn band koppelen de branie van de punk aan de spirit van de jaren zestig, en dat leverde meteen een aantal zeer fraaie passages op. 'Counting Down The Days' en 'Rearrange' sprankelen als bruiswater, en ook 'Quiksand' is er pal op: spannende, compacte en buitengewoon sexy rock-'n-roll waar elke noot zijn functie heeft. (Sony)

30. El Camino (The Black Keys)

Ze gaan uiteraard al langer mee, maar met El Camino hebben The Black Keys eindelijk de cd gemaakt waarvan je hoopte dat ze hem ooit zouden maken. Rauwe rock, dat wel, maar dit keer zijn de nummers van een buitengewoon sterk niveau, en lijkt het erop dat dit Amerikaanse duo haar geluid tot in de geringste details geperfectioneerd heeft. Na tien jaar en zes cd's zijn The Black Keys niet alleen directer geworden, maar klinken ze ook meer retro dan ooit. Je hoort rauwe blues en primaire rock -'n-roll, en het geluid gaat van aanstekelijke gitaarriffs over kitcherige orgeltjes tot het soort handgeklap dat je aan de prille Simon + Garfunkel doen denken. De nummers op El Camino klinken catchier dan ooit, en ook als composities staan de songs stuk voor stuk als een huis. Kortom: de cd waarmee The Black Keys de oversteek naar de mainstream maken. (Nonsuch/Warner)

31. A Winged Victory For The Sullen (A Winged Victory For The Sullen)

Dustin O'Halloran zit niet stil. Eerder dit jaar bracht hij met Lumière al een uitstekende studioplaat uit, nadien was er een liveplaat, én componeerde de pianist nog een volwaardige soundtrack. Nu heeft hij, samen met Adam Wiltzie van Stars of the Lid, ook een nieuwe groep opgericht. De titelloze plaat van A Winged Victory For The Sullen ligt in het verlengde van zijn solowerk: zeven nummers met titels die even sfeervol zijn als de muziek zelf. Voorbeelden? 'We Played Some Open Chords And Rejoiced, For The Earth Had Circled The Sun Yet Another Year'. Of 'Requiem for the Static King Part Two'. Het is muziek die je spontaan een aan zonsverduistering doet denken. Of aan desolate, uitgestrekte landschappen waar de mistbanken met boven het bedauwde gras hangen. De dialoog tussen het minimalistische pianospel van O'Halloran en de sierlijke orkestrale arrangementen van Wiltzie levert vaak onthutsend mooie resultaten op. De melodieën strekken zichzelf heel langzaam uit, nemen hun tijd om zich kenbaar te maken, maar eens het zover is, voelen ze meteen aan als oude vrienden. De sfeer is intiem en allenig, maar de schoonheid die door elke noot schemert is van die aard dat je nadat de muziek is uitgestorven onmiddellijk de behoefte voelt om ze opnieuw te horen. Het zijn stuk voor stuk composities die ontroeren in al hun eenvoud, en je raken zonder al te opzichtig naar je hart te dingen. De opnamen werden gemaakt in grote akoestische ruimtes als het begijnhof in Brussel, en gebeurden uitsluitend op traditionele instrumenten. Peter Broderick vertolkt een gastrolletje, en 'Requiem for the Static King Part One' is opgedragen aan de nagedachtenis van Sparklehorse-frontman Mark Linkous. Hoogtepunten opsommen heeft weinig zin, want dit is een plaat die je best als geheel beluisterd, zodat je je helemaal kunt onderdompelen in de sereniteit die elke seconde van A Winged Victory for the Sullen uitademt. Van een onwezenlijke schoonheid, haast. Kortom: hopelijk blijft dit geen eenmalige samenwerking. (Erased Tapes)

32. Lumière (Dustin O Halloran)

Misschien heeft het te maken met het duizelingwekkende tempo waarin de samenleving zichzelf almaar sneller voorbijholt, maar in een paar jaar tijd zijn er genoeg onthaastingsartiesten opgestaan om een hele afdeling te vullen. Wim Mertens, Ryuichi Sakamoto en Michael Nyman gaan al langer mee en blijven op die manier de meest voor de hand liggende exponenten van het fenomeen, maar daarnaast zijn inmiddels ook Craig Armstrong, Ludovico Einaudi, Olafur Arnalds en Jóhann Jóhannsson uit hun niche gebroken. Die laatste is ook, als mixer weliswaar, betrokken bij Lumière van Dustin O'Halloran, die eerder met Piano Solos volume 1 en 2 al twee hedendaags klassieke platen uitbracht, en daarvoor als popmuzikant aan de slag was in het Californische duo Devics. Intussen is O'Halloran naar Berlijn verhuisd, en op de nieuwe cd heeft hij zichzelf een nieuw geluid aangemeten zonder zijn oud publiek tegen de haren in te strijken. Zijn verstilde, wat allenige pianoballads zijn er nog steeds, en een passage als 'Opus 44' ligt helemaal in het verlengde van de eerste twee cd's. Maar vaker dan vroeger gaat de componist in dialoog met het stemmige ACME Ensemble, een strijkkwartet dat eerder ook al te horen was op platen van Grizzly Bear en Owen Pallett. Dat maakt van Lumière zijn meest gevarieerde werk tot nog toe. En soms, heel soms, als er even een zorgeloze melodielijn langs geslopen komt, heb je zelfs de indruk dat ook door de voegen van de donkerste nummers wat zonlicht priemt. Dat is onder meer het geval in 'Quintette N.1', waar een rauwe fiddle voor een dynamische, haast extraverte intro zorgt alvorens de compositie weer op zichzelf terugplooit. Even later klinkt het bloedstollende 'Fragile N.4' even sierlijk als beschroomd. Dit is muziek die losstaat van modes en trends, die haar weg vindt ver van de radio en de aandacht trekt zonder erom te moeten schreeuwen. En ze blijft in het hoofd sluimeren lang nadat de laatste noot uitgestorven is. (130701/Fat Cat Records)

33. Civilian (Wye Oak)

Een cd die pas op de valreep in dit lijstje terecht is gekomen. Het duurt even voor de band rond zangeres/gitariste Jenn Wasner haar geheimen prijs geeft, maar op deze derde cd is ongetwijfeld de meest beheerste die de band tot nog toe heeft uitgebracht. De opflakkeringen van distortion zijn gebleven, maar de rauwe kantjes zijn er enigszins afgevijld. De discrepantie tussen luid en stijl is kleiner geworden, en ook de kloof tussen hard en zacht lijkt grotendeels gedicht. Het klinkt allemaal wal cleaner dan voorheen, maar zoals wel vaker in deze top 40 is dit de beste cd van Wye Oak omdat het niveau van de songs die van de vorige cd overklast. Zelf omschrijft de band haar geluid als folk voor de eenentwintigste eeuw, maar dat is een definitie die de rijkdom van de songs geweld aandoet. Een kippenvelplaat die je aandacht tot het laatste akkoord weet vast te houden. (City Slang)

34. Mt Everest (Buurman)

Mt Everest is nog geen dertig seconden bezig of je hoort al dat Buurman een ingrijpende metamorfose heeft ondergaan. Twee jaar intensief touren heeft tot een grootsere, robuustere sound geleid. Maar ook: tot meer intimiteit. Er duiken genoeg instrumenten op om een heel orkest mee te bevoorraden, maar net zo goed is één enkele piano of een spaarzaam aangeslagen gitaar soms genoeg om een krop in de keel uit te lokken. En die ontroering, daar draait het om bij dit Limburgse gezelschap. Vreugde. Melancholie. Geluk. Weemoed. Heimwee. En soms al die dingen tegelijk. Noem een emotie en ze komt aan bod. Geert Verdickt is dan ook een songschrijver die de kunst verstaat om een verhaal te vertellen dat zich als een film voor je ogen ontrolt. Neem 'London Stansted', een van de twaalf songs op de cd waar je onmogelijk onverschillig bij kan blijven. Op de ring van Brussel rijdt een auto naar Zaventem. Daarin: twee mensen die noodgedwongen afscheid moeten nemen. Voor altijd of voor even. Dat komen we niet te weten. Maar je ziet ze wel voor je zitten, daar achter dat stuur. Je voelt hoe hun hart samenkrimpt als ze uit de auto stapt en hem met nog een laatste kushand achter zich laat. En zo roept elk nummer nieuwe beelden op. Van jongens die voorbijrazen op hun brommers. Van dromen op het strand van Casablanca. Van het meisje op de bus naar school die toen al wist dat ze rockster wilde zijn. Over de stem van de overleden zanger die sindsdien een tikje verweesder uit de radio klinkt. Vaak zijn het close-ups van het gewone leven, die met zo'n heldere lens in beeld worden gebracht dat elk detail zich haarscherp op je netvlies aftekent. Met Mt Everest heeft Buurman immers datgene gedaan waar we de groep eerlijk gezegd zelf niet toe in staat hadden geacht: dat nagenoeg perfecte debuut van twee jaar geleden nog overtreffen. Of er een nieuwe 'Middellandse Zee', opstaat, wilde u weten? Of iets dat even pakkend is als 'God, Ik en Marjon'? Ja en ja. Maar dan helemaal anders. Omdat stilstaan achteruitgaan is. En deze Buurman zich, meer nog dan vroeger, thuis voelt in een huis met vele kamers. (Universal)

35. The High Country (Richmond Fontaine)

Willy Vlautin is een meesterlijk verteller. Zijn eerste boek The Motel Life wordt momenteel verfilmd, en in The New York Times roemde men hem als één van de belangrijkste exponenten van een nieuw soort Amerikaans realisme in de literatuur. Vergelijkingen met John Steinbeck en Raymond Carver zijn nooit veraf, en Vlautin heeft met de jaren zijn beeldrijke stijl ook uitgezuiverd als songschrijver. Leg een van zijn platen op, en voor je ogen ontspint zich een verhaal waarbij elk personage tot in de kleinste details werd uitgepuurd. Dat is niet anders op The High Country, een intimistische plaat die zich bijna aandient als het muzikale equivalent van een audioboek. Noem het een songnovelle. Of een boek zonder pagina's. In de nummers duiken spanningen op, er is jaloezie, haat, afwijzing, het occasionele gebroken hart, paranoia en drugsgebruik. Vlautin heeft het, kortom, over het leven zoals u en ik dat dagelijks doorworstelen. De klankkleur bepaalt de sfeer van de songs, en uitstapjes naar grunge, folk, country en pop zorgen ervoor dat de aandacht van de luisteraar niet verslapt. En dat is het mooie aan The High Country: op papier lijkt de plaat een samenraapsel van stukjes en beetjes, maar net zoals de vorige cd's van Richmond Fontaine slaagt Vlautin er ook dit keer in om al die facetten samen te puzzelen tot een intrigerend, pakkend en fascinerend liefdesverhaal. Prachtplaat. (Decor Records/Bertus)

36. A Creature I Don’t Know (Laura Marling)

Ze is pas tweeëntwintig, maar Laura Marling heeft met haar drie solo-cd's bewezen dat ze genoeg talent heeft -zowel muzikaal als tekstueel om de Britse tegenhanger van Joni Mitchell te worden. Haar vorige cd - het zinderende I Speak Because I Can- was een meesterwerk, en ook nu ontpopt de ex van Marcus Mumford (en van de zanger van Noah & The Whale, wiens vorige cd een relaas was van hun liefdesbreuk) zich als een bevlogen zangeres die uitblinkt in het bedenken van poëtische metaforen en wervelende melodieën. Je kan het folk noemen, maar dat klinkt te belegen. Je kan het pop noemen, maar dat klinkt te gratuit. In Groot-Brittannië is ze inmiddels een begrip. België hinkt -zoals dat wel vaker gaat- nog wat achterop. Maar goed: er is geen haast bij. Marling heeft zoveel troeven in huis dat zelfs een dove er op de duur niet meer naast zal kunnen luisteren. (V2)

37. Tamer Animals (Other Lives)

Eerlijk: die eerste cd -van drie jaar geleden, kennelijk- was me destijds volkomen ontgaan, maar dit is een uitstekende, sfeervolle cd en als er een zwak nummer op staat moet ik het nog ontdekken. Dit Amerikaanse trio ontwerpt melodieuze, vaak melancholische muziek die rijkelijk gearrangeerd is met orgeks, klarinetten, violen, trompetten, Franse hoorns en cello's. Soms zo desolaat als Bon Iver, of met een ritme dat zo uit een Beirut-plaat kon zijn gelicht, maar altijd met een eigen identiteit. Zanger Jesse Tabish zingt een beetje lijzig, en af en toe sijpelt er zelfs een beetje americana in door, maar de gelaagde achtergrondstemmen klinken zo angeliek dat het haast niet anders kan of Other Lives is het huisorkest van de hemel. (PIAS)

38. The Vision (Joker)

Hij komt uit Bristol, specialiseert zich in pompende bassen die zich tegen je middenrif aanvleien als een uppercut van Mohammed Ali, en strooit er vervolgens loeiende electronica over uit. Noem het r&b, maar dan wel de variant met dominante eighties-synthesizers en interludia die aan oude jingles van Nintendo computerspelletjes doen denken. In Groot-Brittannië is Joker al een tijdje een fenomeen, en op dit officieële debuut kleurt hij zondanig buiten de lijntjes van de traditionele dubstep dat hij straks vast ook elders een publiek vindt. De plaat holt alle kanten tegelijk op – je moet één enkele keer zelfs aan een uit de ketens gebroken Eminem denken- maar desondanks doet dit debuut (hij bracht eerder al wat ep’s en remixen uit) bijzonder coherent aan. Een joker met een visie. Je kan het zo gek niet bedenken. (4AD)

39. The Human Octopus (Cascadeur)

Wat we weten: Cascadeur (het Franse begrip voor een stand-in) is de dekmantel van Alexandre Longo. Hij won drie jaar geleden een door het blad Les Inrockuptibles georganiseerde muziekwedstrijd en werkte nadien samen met een waaier aan bands, waaronder ook het Waalse Sharko. Leden van die groep werken nu ook mee aan 'The Human Octopus', een opmerkelijk debuut dat tot het beste behoort van wat ons de laatste jaren vanuit Frankrijk is komen aanwaaien. Om te beginnen behoort Cascadeur tot het selecte groepje zuiderburen wier Engels niet spontaan Inspector Clouseau in herinnering brengt. Helemaal accentoos zingt hij niet - de onvolprezen Björk evenmin - maar gecombineerd met zijn stemtimbre (ergens tussen James Blake, Thom Yorke en Nina Simone in) maakt het de muziek net broos en kwetsbaar. Centraal in de songs staat Longo's vereenzaamde pianospel, dat vaak richting hedendaags klassiek lonkt. Niet vreemd, gezien zijn academische opleiding. Opener 'Into the Wild' sluipt haast geruisloos binnen, voor het met strijkers en een meisjeskoor openbloeit met de gratie van een zeldzame orchideeënsoort. Nadien volgt 'Walker', een nummer dat op de radio net zo uit de middelmaat springt als James Blake onlangs. Cascadeur gebruikt weliswaar geen breakbeats, maar weet ondanks de uitvoerige arrangementen van de meeste songs toch een gevoel van stilte te suggereren. In 'Waiting', nog zo'n juweeltje, valt de muziek zelfs heel even stil om zichzelf onmiddellijk daarna weer tot leven te wekken. Cascadeur - een muzikale duizendpoot die zelf zingt, componeert, producet, mixt én speelt – heeft een heel eigen, erg persoonlijk geluid ontwikkeld. Die helm waarachter hij zich verschuilt, kennelijk ook tijdens interviews, hoeft wat ons betreft niet zo. Hij staat bovendien haaks op het warme, melancholische karakter van de muziek. Het gevaar bestaat dat de gimmick van zijn imago de muziek zal overschaduwen, en dat zou zonde zijn. The Human Octopus is namelijk een debuut dat in de eerste plaats op inhoud overtuigt. (Casablanca)

40. Fallen Empires (Snow Patrol)

Voor het merendeel van het publiek zal Snow Patrol altijd die groep van 'Chasing Cars' blijven, een song die niet echt representatief is voor wat Gary Lightbody en zijn vrienden doorgaans doen, maar zo'n enorme hit is geweest dat je er moeilijk omheen kon. Op het nieuwe Fallen Empires probeert Snow Patrol uit de schaduw van dat ene nummer te treden. En dat lukt. De gitaren zijn er nog steeds, maar ze zijn dit keer wel in een dekentje van eighties-synthesizers gewikkeld. De groep heeft zich een elektronischer geluid aangemeten en gaan ze verder op het pad dat met 'Just Say Yes' werd ingeslagen. 'Called Out in the Dark' zet die nieuwe koers het best in de verf: qua melodie en toon doet het nummer onmiddellijk vertrouwd aan, en dat grootse, naar een climax flitsende refrein is ook een typisch stijlkenmerk. Inhoudelijk gaat het, zoals haast altijd bij Lightbody, over zijn onvermogen om een relatie in stand te houden. Lightbody vertelde onlangs dat het referentiekader voor Fallen Empires uit drie platen bestond: This Is Happening van LCD Soundsystem, Achtung Baby van U2 en The Suburbs van Arcade Fire. Het maakt van Fallen Empires een veelzijdige plaat die soms een beetje coherentie mist, maar de verrassing van de nieuwe weg, de kwaliteit van het songmateriaal én de ontwapenend openhartige teksten van Lightbody zorgen ervoor dat dit, ondanks de aarzelende kennismaking, toch weer een plaat is die je met plezier een paar keer per week uit de kast haalt. Kwestie van klaar te zijn als de groep volgende zomer torenhoog op de affiche van Werchter staat. (Fiction)

Morrissey & Marr & Meat & Murder

2011-12-27T07:09:00.000-08:00

Ik was vijftien toen ik Meat Is Murder van The Smiths kocht. Op dat moment was ik al een paar jaar verloren voor de magie van de tandem Morrissey/Marr, en hun elpees -we hadden het nog over elpees, zolang is het geleden- maakten deel uit van de soundtrack bij mijn leven. De twee vulden elkaar perfect aan. De ene verzon sprankelende melodieën die me nostalgisch maakten naar een tijd die ik nooit had gekend, de andere zong over wat ik voelde, en deed dat bovendien met een pathos waar ik als jonge tiener niet ongevoelig voor was.

Maar Meat Is Murder vond ik zelfs op die leeftijd al een plaat van een heel andere orde. De titel alleen al bleef op mijn netvlies haperen. Ik ben -zoals de meesten van mijn generatie, wellicht- opgevoed met alle dagen vlees op mijn bord. Dat had ik tot op dat moment nooit in vraag gesteld. Ik kreeg het voorgeschoteld, en ik at het op. Lekker. En daarmee basta.

Ik had weinig geld en moest lang sparen om een plaat te kunnen kopen. En dus werd elk net verworven aanwinst van kop tot teen gemonsterd. Platenlabel, serienummer, songtitels, lengte, producer, gastmuzikanten en opnamestudio's. Vraag het en ik acht de kans niet gering dat ik ze nog allemaal kan opsommen. Maar het meeste tijd bracht ik uiteraard door met het tekstenvel in handen. En zo drukte Morrissey me voor het eerst met de neus op de feiten. This beautiful creature must die/A dead for no reason/And dead for no reason is murder. Op de achtergrond hoorde je vee op weg naar de slachtbank, dat met een electrische stroomstoot werd afgemaakt. Om het tegelijk warm en koud van te krijgen. Gruwelijk. Mensonterend. Beestachtig, had ik bijna gezegd. Maar dat is gelogen.

Ik zou willen zeggen dat ik daar en toen besloten heb om vegetariër te worden. Maar dat is uiteindelijk pas dik vijftien jaar later gebeurd. Het televisiejournaal toonde beelden die GAIA clandestien gedraaid had in het slachthuis van Anderlecht. Op een paar honderd meter van de redactie. The killing fields bleken om de hoek te liggen. Het was te dichtbij om te negeren en sindsdien eet ik geen vlees meer. Al is de behoefte om anderen te overhalen om hetzelfde te doen me vreemd. Meer nog: op restaurant met vrienden heb ik het wel eens meegemaakt dat zij mij wilden overhalen om toch terug een sappig steakje op te schrokken. De omgekeerde wereld, eigenlijk.

Momenteel lees ik Eating Animals van Jonathan Safran Foer, een boek dat ik iedereen kan aanbevelen. Niet omdat hij er mensen in veroordeelt die vlees eten. Dat doet hij niet. Maar wat hij wél doet is met een indrukwekkende reeks cijfers uitleggen hoeveel gruwelijks er in naam van een stuk vlees op je bord gebeurt. Ik ken veel mensen die sinds ze de laatste pagina uit hebben geen ham of salami meer hebben aangeraakt. En eerlijk: informeren lijkt me sowieso verstandiger dan veroordelen. Trouwens: ook al ben ik inmiddels al twaalf jaar vegetariër, als de omstandigheden me ertoe dwingen en ik er echt niet onderuit kan, zal ik geen scene maken als er vis wordt geserveerd. Evenmin ga ik hamburgerverkopers op festivals de huid vol schelden. Ze hoeven wat mij betreft ook niet verboden te worden, zoals Morrissey dat graag zou hebben. The Smiths vind ik - ook vandaag nog- één van de beste bands ter wereld, en het verzameld werk dat zopas werd heruitgegeven zou wat mij betreft in de lessen muziek onderwezen moeten worden. Maar voor wat Morrissey vandaag doet laat ik mijn slaap niet meer. Dat geldt, en het pleziert me niet dat vast te stellen, overigens ook voor de platen die hij de jongste paar jaar nog heeft uitgebracht.

Gestorven aan het leven

2011-12-27T05:38:00.000-08:00

Die eerste keer zat ze daar, een klein jong meisje helemaal alleen in haar tourbus op de artiestenparking van Pukkelpop. Echt beroemd was Amy Winehouse toen nog niet –haar debuut-cd Frank moest het op dat moment vooral van goeie recensies hebben- maar wie oren aan zijn hoofd had wist dat dit een zangeres was die het ver zou schoppen. Nochtans: veel aanvragen om haar te interviewen waren er niet, en bijgevolg was er ook niemand van de platenfirma bij die druk gesticulerend met een uurwerk stond te zwaaien om ons gesprek af te ronden.

Het was 2004 en Amy Winehouse moest nog éénentwintig worden. Maar als ze zong klonk ze als een vrouw van vijftig. En tijdens het interview werd al gauw duidelijk dat ze meer levenswijsheid had dan haar leeftijd suggereerde. Het was een oude ziel in een jong lichaam. Want geloof het of niet: ze zag er toen kerngezond uit. Ze nam geen blad voor de mond, sprak over haar relaties als een volwassen vrouw, en was niet vies van een beetje sarcasme. Veegde –ook toen al- haar exen de mantel uit. We haden het over haar liefde voor jazz en soul die ze via de platencollectie van haar vader had opgelopen. Amy had de mond vol over Billie Holiday, een zangeres wiens muziek ze mateloos bewonderde. En ja, ze was ook geïntrigeerd door die illustere levensstijl die al die jazz-iconen erop na hadden gehouden. Zelf was ze – links en rechts al eens buiten gegooid op school- anders ook geen katje om zonder handschoenen aan te pakken. Maar goed: ze had de zorgeloosheid van de jeugd aan haar kant, en het zou allemaal wel goed komen. Winehouse had naast het talent tenslotte de persoonlijkheid –en de grote muil- om een popster te worden, maar later op de dag bleek niettemin dat ze live moeite had om de confrontatie met een publiek aan te gaan. Een fantastische stem, dat wel. Alleen: zelden iemand zo ongemakkelijk op het podium zien staan. Ze keek liever naar de nok van de tent dan naar het publiek. En maar frunnikken aan haar veel te korte kleedje.

Bijna drie jaar later sprak ik haar opnieuw, dit keer in Londen op het kantoor van haar platenfirma. Het leek haast iemand anders. De grote bek was gebleven –ze kon ontroerend eerlijk zijn- maar het snelle leven, haar gedeukte zelfbeeld en het succes – ‘Rehab’ stond op één in de UK, toen- hadden diepe sporen nagelaten. Ook letterlijk: ze droeg een diep uitgesneden wit onderlijfje, en op haar borsten zag ik grote striemen staan, stille getuigen van de anorexie-aanvallen die ze op dat moment met wisselend succes onder controle probeerde te krijgen. En ja: ze rookte zich suf. En het lukte haar niet om een zin uit te spreken zonder erin te vloeken. Amy had een alcoholprobleem. Daar was ze zich erg goed van bewust. Maar ze vond drank nu eenmaal vreselijk lekker. Dus dronk ze tot ze er ziek van werd. Rehab? No no no. Als ze teveel op had kon ze vreselijk agressief worden. Dat vond ze niet netjes van zichzelf. Dan kon ze wel eens slaan. I told you I was trouble. Maar het was beter dan onbeschoft zijn op restaurant, iets waar ze de week voordien met haar vader flink amok over had gemaakt.

Al bij al was Amy Winehouse in nuchtere toestand goed gezelschap. Stoer meisje. Grote tatoes. Klein hartje. En emotioneel wat te labiel om gezond te zijn. Het was iemand die te vaak de foute vrienden koos, en keer op keer op de verkeerde mannen viel. Daar heeft ze, naast een arsenaal bloedstollende nummers, ook een gebroken hart aan overgehouden. Een hart dat op de duur niet meer te lijmen viel. Die leegte is haar dit jaar, wellicht nog meer dan de alcohol en de drugs waarmee ze dat gat weer trachtte te dichten, fataal geworden. Better to burn out, than to fade away. Amy Winehouse was gewoon niet gemaakt om gelukkig te zijn. Of ze er zelf een eind aan gemaakt heeft, of haar lichaam het misbruik niet meer aankon, doet er eigenlijk niet toe. Ze is gestorven aan het leven. Aan haar leven. Misschien heeft het –er zijn in het verleden nog zelfmoordpogingen geweest- nog lang geduurd. Ik durf te denken dat ze nu de gemoedsrust heeft gevonden waar ze al die jaren tevergeefs naar gezocht heeft. Maar ik hoop ook dat, zoals de iconisering van Kurt Cobain, Jim Morrison en Jimi Hendrix eerder al heeft aangetoond, ze geen halve heilige van haar gaan maken. Of zoals bij Elvis Presley gebeurd is: een stripfiguur. Dat zou haast even erg zijn dan het feit dat ze vroeg, veel te vroeg gevallen is.

Red Axelle: wat u anders nooit te lezen krijgt

2011-12-27T05:01:00.000-08:00

Je zou het één van de ongeschreven regels in de muziekindustrie kunnen noemen: die reflex om de realiteit altijd dat kleine tikje mooier voor te stellen dan ze werkelijk is. Daar heeft iedereen zijn eigen redenen voor. Omdat het een fijne wereld blijft om in te vertoeven, bijvoorbeeld. En omdat popmuziek tot het handjevol sectoren behoort dat mensen aan het dromen zet. Waar mythes gemaakt en imago’s hoog gehouden worden. Het is een wereld die helden nodig heeft. Rolmodellen, ook. En dus zien artiesten –mensen zoals u en ik- er in het echt altijd minder goed uit dan op hun gemanipuleerde promotiefoto’s, en blijken de meesten zonder het laagje make-up waarmee ze op het podium staan al bij al vrij doordeweekse figuren.

Ook journalisten – mezelf inbegrepen- werken mee aan die mythevorming. Niet alleen omdat we zowat de enige menselijke soort zijn die kinderlijk enthousiast kunnen worden over een liedje van drie minuten, maar dat op de koop toe ook een uitstekende aanleiding vinden voor een gesprek. We zorgen ervoor dat muzikanten –hoe klein of groot ze ook zijn- in interviews altijd vlotter, grappiger, gevatter en welbespraakter overkomen dan in werkelijkheid. Op papier is elke gedachte coherent, houden de meeste redeneringen steek, en struikelt nooit iemand over zijn woorden. Als we een artiest innig verstrengeld uit een restaurant zien komen met een vrouw die overduidelijk niet de zijne is, kijken we discreet even de andere kant op. Zelfs wanneer die een week later in een vraaggesprek met geveinsd enthousiasme over het geluk vertelt dat vrouw en kind hem hebben bijgebracht.

Omdat een ongeluk nooit alleen komt hebben vrijwel alle artiesten die wat voorstellen een manager. Die behartigt niet alleen de zakelijke belangen, maar fungeert naargelang het uitkomt ook als buffer en bullebak, zodat de artiest zelf in alle omstandigheden het zorgvuldig opgebouwde imago van sympathieke peer hoog kan houden. In het geval van Axelle Red is dat Filip Vanes, toevallig ook haar echtgenoot. Dat Vanes een wezenlijk aandeel heeft in het succesverhaal van zijn vrouw staat niet ter discussie. Maar zijn talent als brulboei met aanleg voor intimidatie is eveneens zonder voorgaande.

Zelf heb ik inmiddels een tiental interviews met Axelle Red afgenomen. In het begin heel hartelijke, zelfs. Ik zal niet ontkennen dat ik destijds bijzonder gecharmeerd was door de spontane, informele toon waarop de zangeres met journalisten omging. Tot ik het –ik heb het even opgezocht, het was 2004- in mijn hoofd haalde om tijdens een concertrecensie aan te stippen dat Axelle Red vals zong. Echt vals. Zoals in: naast de toon. En ik mijnheer Vanes de dag nadien aan de telefoon had. Want kritiek op Axelle, dat kon niet. Dat mocht niet. Ik bespaar u de details van de scheldtirade die erop volgde, maar laat ons voor het gemak aannemen dat ik sindsdien moeiteloos aan de behoefte kan weerstaan om haar concerten te verslaan. Ook al omdat het leven sowieso te kort is.

Er bestaat op de muziekredactie van De Morgen (en ik durf wedden dat het bij andere kranten niet anders is) sindsdien een beurtrol voor het recenseren van haar optredens. Wie aan het kortste eind trekt, gaat- en dus heeft zowat iedereen intussen de eer en het genoegen gehad om met eigen oren vast te stellen dat een live-concert van Axelle de laatste jaren niet je dat is, al helemaal niet wanneer je er nadien keer op keer een gratis scheldtirade langs de telefoon bovenop krijgt. De plooien werden toen, dankzij veel pendeldiplomatie van de platenfirma- gladgestreken op het moment dat mevrouw Vanes zélf weer een nieuwe cd te verkopen had. Interviews in kranten en tijdschriften zijn gratis reclame. De broze vrede hield niet lang stand. Tot het volgende concertverslag, door weer een andere collega. Dit keer volgde niet één, maar twee scheldtelefoons. Waarin (nog net niet met zoveel woorden) het ontslag van de recensent van dienst werd geëist.

Die laatste tirade dateert van 6 mei 2009, op een moment dat ik op weg was naar de première van de recentste Depeche Mode tournee. Sindsdien is de zanger van die groep –Dave Gahan - bijna dood geweest, werd er een nieuwe tournee gepland én afgewerkt, volgden er een reeks festivaloptredens, is er een grote cd-box én een dubbele-dvd verschenen. Het leven is, kortom, verder gegaan. Voor het interview dat ik eerder dit jaar met haar afnam werd niettemin opnieuw gezeurd over datzelfde artikel van inmiddels, jawel, twee jaar geleden. Dat ik dus niet geschreven had. En wond Axelle er geen doekjes om dat ze –in tegenstelling tot de afspraak- helemaal geen zin had in een interview in haar donkere kleedkamer, maar liever op een terrasje was gaan zitten niksen. Iets waar ik me overigens helemaal in kon vinden, ook al had ze me –excuses overbodig, uiteraard- net een half uur laten wachten.

En eens de recorder werd afgezet – de promotalk achter de rug- begon het weer opnieuw. Dit keer door Vanes, die het nogmaals over een gebrek aan empathie had op basis van een stuk waarin ik - misschien was u het al vergeten, inmiddels - geen enkel aandeel in had. Ook dat is dus een facet van die geweldige muziekindustrie waar ik al meer dan twintig jaar zo verslingerd aan ben. Doorgaans zijn dit soort incidenten van voorbijgaande aard, en worden ze met de mantel der liefde bedekt. Alleen: niet dit keer. En u hebt recht op de waarheid. U mag dus ook weten dat de manager via een mail aan de hoofdredacteur van De Morgen nog druk op ondergetekende heeft proberen te zetten om de publicatie van dit stuk te voorkomen. Het pleit in het voordeel van Wouter Verschelden dat hij zich niet door dat soort dreigementen uit zijn lood laat slaan, en het stuk toch is verschenen. Maar zoals gevraagd: met een lichte toets geschreven. Axelle Red heeft tenslotte ook een lichtvoetige plaat gemaakt.

Histoire De Melody Nelson: de dans der onschuld

2011-12-27T04:31:00.000-08:00

Veertig jaar is het geleden dat Serge Gainsbourg met Histoire De Melody Nelson de meest invloedrijke popplaat in de geschiedenis van de Franse rock uitbracht. Om die verjaardag luister bij te zetten is de cd nu opnieuw uit in een prachtige Super Deluxe Editie, met naast de plaat op cd en vinyl ook een volledig hoofdstuk met alternatieve versies, een nieuwe documentaire én een sfeervol fotoboek. Dat ik een ongeneeselijke belangstelling heb voor alles wat naar limited editions en collector’s uitgaven lijkt wist u intussen al een tijdje. Maar wat primeert is toch altijd de inhoud die onder die blitze verpakking zit. En wat blijkt? De tijd heeft nog steeds geen vat op dit zinneprikkelende meesterwerk.

In het broeierige Histoire De Melody Nelson beschrijft Gainsbourg zijn obsessie voor een minderjarig Engels meisje. Hij voelt zich er sexueel toe aangetrokken, maar haar prille leeftijd zorgt ervoor dat ze in eerste instantie onbereikbaar blijft. In het echte leven had het enfant terrible uiteraard niet te klagen aan vrouwelijke belangstelling. Hij had al een relatie met überbabe Brigitte Bardot achter de rug, en Jane Birkin die op de hoes het personnage Melody Nelson belichaamd– was zijn nieuwe vriendin. De onschuld die ze uitstraalt –rode pruik op het hoofd, pluche aap waarachter ze haar blote borsten (en zwangere buik) verstopt- werd perfect geregiseerd door Gainsbourg zelf. Waar hij anders niet zoveel belangstelling besteedde aan de manier waarop zijn muziek verpakt werd, had le fumeur de gitanes dit keer zeer specifieke richtlijnen voor fotograaf Tony Frank. Zelfs over de blauwe achtergrond was nagedacht.

In tegenstelling tot wat vaak wordt aangenomen zat Gainsbourg jaren voordien al met het idee voor de conceptplaat in zijn hoofd. In het opschrift bij eerste boekje dat hij Jane Birkin cadeau deed –nog voor de twee een koppel waren- had hij het al over Melodie (toen nog met een ie, inderdaad) gehad. Na het gigantische succes van ‘Je ’t aime… moi non plus’ heeft hij eindelijk genoeg geld om, zoals hij het zelf zegt, ‘aan een écht project’ te beginnen. Zoals wel vaker het geval bij Gainsbourg was het een understatement dat kon tellen. De plaat –een verhalencyclus waar elk nummer rechtstreeks verband houdt met elkaar- veroorzaakte een heuse revolutie in de Franse muziek. Net dat het pubiek dat in eerste instantie in de gaten had, want ondanks lovende kritieken werd de elpee in ’71 met amper 15.000 verkochte exemplaren een commerciële flop. Gainsbourg mompelt dicht tegen de microfoon het verhaal van seks, de dood, esthetische schoonheid en de haast perfecte puurheid van de jeugd. In het openingsnummer vinden we de zanger achter het stuur van zijn Rolls Royce als hij per ongeluk een meisje aanrijdt. Hij ziet hoe tijdens het vallen haar korte rokje opwaait, en zijn verbeelding slaat op hol. Wat volgt is een passionele vrijpartij op een hotelkamer (‘Ah! Melody’) maar in het laatste nummer (‘Cargo Culte’) stort het vliegtuig dat het meisje terug naar huis brengt neer. Zoals altijd bij Gainsbourg loopt ook deze liefdesgeschiedenis slecht af. En gevolg van de vrouwenhaat waar Gainsbourg altijd al mee kampte.

Los van het verhaal – altijd goed voor een beetje controverse- valt vooral de muziek op. De arrangementen van Jean-Claude Vannier zijn gedurfd en experimenteel, en ook al wordt de plaat in eerste insnatie miskend, toch zal ze later van grote invloed blijken op artiesten als Beck, Jarvis Cocker, Placebo, Portishead, Brett Anderson en The Divine Comedy. Intussen heeft Histoire De Melody Nelson een iconische status verworven. Het onderstreept ten overvloedde het genie van Gainsbourg, niet in de laatste plaats omdat hij maar acht uur (!) nodig had om de hele cd te schrijven. De alternatieve versies (met één niet eerder uitgebracht nummer: ‘Melody Lit Babar’) zijn leerrijk maar niet echt essentiëel. De cd zelf -én de nieuwe, leerrijke documentaire met sfeervol archiefmateriaal- is dat wel. Een classic. Nog steeds.

The Divine Comedy

2010-10-01T16:24:00.000-07:00

Waarom is The Divine Comedy niet één van de grootste groepen ter wereld? Zou het kunnen dat de teksten van Neil Hannon te geraffineerd zijn? Of is het te wijten aan het feit dat zijn melodieën net iets weelderiger en gracieuzer aandoen dan die van - ik noem maar iemand-Lady Gaga? Wellicht speelt het allemaal mee. Maar in mijn huiskamer is Hannon -de man die nu al meer dan twintig jaar achter de groepsnaam schuil gaat- een wereldster. Haast niemand wordt hier zo vaak gedraaid -zeker niet als de klok, zoals ook nu weer, de kaap van middernacht heeft genomen. En op reis is het de eerste groep waar ik een cd van in mijn vakantiemapje stop.

Hannon is een woordkunstenaar. Dat hoeft uiteraard niet te verbazen van een man die zijn band naar een werk van Dante heeft genoemd, dweept met Oscar Wilde, en Irving Berlin als een voorbeeld beschouwt. Dat zijn overigens meteen drie redenen om hem een warm hart toe te dragen. Maar er zijn er meer. 'Perfect Lovesong ' is precies wat de titel belooft. 'Our Mutual Friend' is een nummer -moderne kamermuziek, haast- die op zo'n zinderende manier naar een climax werkt dat ik het er na al die jaren nog steeds warm en koud van krijg. Ook als de toets iets luchtiger wordt - in het hilarische 'The Frog Princess', bijvoorbeeld- laat Hannon zich kennen als een meesterlijke songwriter die als een koorddanser zijn evenwicht weet te bewaren tussen ironie en muzikale virtuositeit.
Maar het allermooiste nummer dat hij ooit geschreven heeft -en wat mij betreft dus één van de beste nummers aller tijden- is het bloedmooie 'Lady Of A Certain Age'. Na -letterlijk, denk ik- duizend beluisteringen kruipt de krop nog altijd in mijn keel. Hij verstaat de kunst om thema's die in de popmuziek zelden aan bod komen op een zodanige manier te benaderen dat ze haast iets vanzelfsprekends krijgen. In dit geval blikt hij door de ogen van een oude vrouw terug op haar leven. Ooit had ze het allemaal gehad. Een rijke vent. Luxe. Kindermeisjes. Een luilekker leven aan de Cote d'Azure. Maar haar vent stierf, en hij liet de villa na aan zijn minnares. Haar zoon komt nog zelden op bezoek. En het enige dat ze in haar kleine, benepen flatje nog kan doen is herinneringen ophalen aan haar glamoureuze verleden. Het is, kortom, een scenario dat zich voor je ogen afspeelt als een film van Krzysztof Kieslowski.

In theorie is het een verhaal waar ik weinig affiniteit mee kan voelen. Ik ben geen oud vrouwtje, heb geen kinderen en dus evenmin kindermeisjes, en de loft die ik betrek is weliswaar zeer aardig maar lang geen villa. Bovendien woon ik niet -en dat betreur ik bij deze- in het zonnige zuiden. Maar toen we een paar jaar geleden toevallig Nice binnenreden -staalblauwe hemel, de zee glinsterend en helder- leek het wel of dat nummer echt tot leven kwam.
Toen ik Hannon dat onlangs na een interview vertelde, bleek hem dat bijzonder te intrigeren. Hoe het daar was, wilde hij weten. Zelf was het hem tot nog toe nooit gelukt om die uithoek van Frankrijk te verkennen. 'Precies zoals je beschreven had. Op de terrasjes aan het strand zaten tientallen oude vrouwtjes -glas Pernod bij de hand-van wie je zo kon zien dat het leven hen vlak voor de finish al in de steek had gelaten' Hannon liet het even bezinken, en voor het eerst merkte ik een zweem van trots op. Blij met de gedachte dat kunst niet alleen het leven imiteert, maar het omgekeerde soms ook waar is.

Eliza Doolittle

2010-09-20T17:32:00.000-07:00

In de popmuziek geldt er één regel die alle andere steeds weer in de schaduw stelt: here today, gone tomorrow. Misschien is het een indruk, maar dat lijkt de laatste jaren nog meer het geval dan vroeger. Natuurlijk: one hit wonders zijn een fenomeen van alle tijden. Alleen: doordat de toekomst van de meeste platenfirma's er niet buitengewoon rooskleurig uitziet, mikken ze alsmaar nadrukkelijker op artiesten waar ze op korte termijn wat succesjes mee kunnen boeken. Het enige wat telt is hier en nu. De talentenjachten op televisie onderstrepen die stelling nog, maar ook daarbuiten haalt de verleiding van het snelle rendement het alsmaar vaker op de investering in de lange termijn.

Erg vind ik dat niet. Popmuziek heeft sowieso nooit de pretentie gehad om zichzelf eeuwigheidswaarde toe te dichten, en de ironie wil dat de platen die achteraf de grootste houdbaarheidsdatum hebben -de klassieke Motown-classics, bijvoorbeeld- destijds ontworpen werden om maar een paar weken mee te gaan. Pop was een wegwerpproduct. Niet meer, niet minder.
Ik durf dus geen berg cash in te zetten op de houdbaarheidsdatum van Eliza Doolittle, maar voorlopig waag ik te denken dat de platenfirma van dit tweeëntwintigjarige zangeresje haar niet meteen een deal voor vijf cd's heeft aangeboden. Ze heeft een hitje momenteel met 'Pack Up', en wellicht volgen er de volgende maanden nog wel een paar. Voor hetzelfde geld is ze volgend jaar deze tijd alweer helemaal vergeten, maar vandaag viel er nauwelijks aan haar te ontkomen. Bezoekjes aan de diverse radiozenders, een optreden op De Laatste Show, en een interview met mezelf deze middag. Aardig meisje, daar niet van. Weet wat ze wil en staart zich bovendien niet blind op de celebrity-cultus die vandaag door onze maatschappij bepleit wordt. Er zitten hersenen in dat kleine hoofdje.

Kortom: ik gun haar dat ze over twintig jaar nog steeds plaatjes maakt. Maar om de een of andere reden betwijfel ik of ze het zolang zal rekken. Die cd van haar is weliswaar niet kwaad, maar vergeleken met Lily Allen, Amy Winehouse, Adèle, Duffy of Florence + The Machine vallen de nummers toch wat te licht uit. Ze heeft gewoon het moment mee. Amy kickt af, Lily is zwanger, Adèle en Duffy werken aan opvolgers voor hun debuut-cd's, en Florence ligt na twee jaar non-stop touren uitgeteld in de touwen. Eliza Doolittle doet me een beetje aan Kate Nash denken: leuk voor even, maar net niet goed genoeg. Ik wed dus dat haar fifteen minutes of fame momenteel ongenadig wegtikken. Ondanks de hype en de hit(s) zie ik er geen blijver in. Al vond ik het lang niet onaangenaam om even in haar buurt te vertoeven.

Joe Cocker: every inch a gentleman

2010-09-19T17:41:00.000-07:00

Hij stond al langer op mijn verlanglijstje. Niet omdat ik zo'n gigantische fan van hem ben -dat zou gelogen zijn- maar omdat het me zo'n fijne man leek. Joe Cocker - onsterfelijk sinds de eerste Woodstock in '69- brengt volgende week voor het eerst sinds lang een nieuwe cd uit, en was maandag in Brussel om daar over te praten. Door allerlei omstandigheden was het me nooit eerder in gelukt hem te interviewen, dus na drie weken vakantie - de jetlag dreunde nog volop door mijn hoofd- was het een mooie manier om weer aan de slag te gaan.

En kijk: Cocker was alles wat ik ervan verwacht had, en bevestigde bovendien het cliché dat de grootste artiesten per definitie het meest bescheiden zijn. Cocker maakte er een punt van me bij de voornaam aan te spreken, deed zich niet beter voor als hij was - het ging ondermeer over zijn drankverslaving- en gaf toe stilaan aan zijn pensioen te denken. Het gesprek verliep gemoedelijk, alsof we met elkaar op café zaten. Dat soort ontmoetingen wordt alsmaar zeldzamer.

Niet alleen omdat er nog weinig artiesten zijn die veertig jaar meegaan, maar ook omdat de interviewtijd meestal zo kort wordt gehouden dat het alsmaar moeilijker wordt om een gesprek te voeren dat iets verder gaat dan het obligate promopraatje. In dit geval droeg het toeval zijn steentje bij. Cocker woont in Colorado, waar ik de dag nadien net van was teruggekeerd. Er werden ervaringen en adressen uitgewisseld. Impressies afgetoetst. Dit was de man van wie Paul McCartney zegt dat zijn versie van 'With A Little Help From My Friend s' beter is dan die van The Beatles. De zanger die -door 'You Can Leave Your Hat On' op te nemen- de onvolprezen Randy Newman jarenlang van een degelijk inkomen te voorzien. Een wereldster die ondanks het succes working class is gebleven.

Ik zal niet beweren dat de nieuwe cd van Cocker een meesterwerk is, maar ik geef toe dat ik er na het gesprek met meer plezier naar luister dan voor onze ontmoeting. En het liefst van al haal ik Live boven, een inmiddels bijna vergeten en nog nauwelijks te verkrijgen cd van twintig jaar geleden. Zelfs Cocker zelf kon zich het bestaan ervan nog amper herinneren. Hij bladerde door het cd-boekje alsof hij 'm nooit eerder had gezien. Cocker zat nog zwaar aan de drank toen de plaat uitkwam. Misschien was het dat wel.

Ik sluit niet uit dat mijn genegenheid voor die cd gewoon door nostalgie is ingegeven. In die periode zag ik 'm in het Sportpaleis en hij liet -net als eerder op Rock Werchter- een grootste indruk na. Een man die stokstijf achter de microfoon stond, maar tegelijk zo druk met zijn armen klapwiekte dat het wel leek of hij elk moment op kon stijgen. En dan die stem. Een rochel eigenlijk. Maar met de soul van een zwarte. Ik was veertien toen ik 'm voor het eerst zag. Vijfentwintig jaar later staat het mijn eerste gesprek met hem op tape. En ik was opnieuw onder de indruk. Zo authentiek maken ze ze vandaag niet meer. Als Joe Cocker over vier jaar met pensioen gaat - hij wordt zeventig, dan- zal ik met veel plezier aan onze ontmoeting terugdenken. Aan zijn hartverwarmende bescheidenheid, ook. Een verademing tussen al de omhooggevallen one hit wonders die ervoor kiezen om de hen toegemeten fifteen minutes of fame naast hun schoenen door te brengen.

Face2Face

2010-09-17T17:09:00.000-07:00

Het was te verwachten dat zo'n blog meer tijd in beslag zou nemen dan voorzien. Zéker als die dan ook nog eens wordt opgestart aan de vooravond van wat intussen met voorsprong mijn drukste jaar tot dusver is geworden. Enfin: na meer dan een half jaar niks gezegd te hebben -zelfs niet zomaar wat- is het zo zoetjesaan wel weer tijd om dit ding nieuw leven in te blazen, dus daarom hier en nu de plechtige belofte om weer op regelmatige basis iets te posten.
Zoals om te beginnen, bijvoorbeeld, een update: de eerste vier maanden van 2010 stond létterlijk elk vrij moment in het teken van Bono 50, een rockbiografie in opdracht van uitgeverij Borgerhoff & Lambrights. Zo'n boek zou zich, zo beweerde de hoofdredacteur daar, in een handomdraai laten schrijven. In praktijk kwam er net iets meer bij kijken, maar toch blij dat ik mijn oorspronkelijke reserves aan de kant heb geschoven. Het is waar -en dat vind ik nog steeds, overigens- dat er al een boel U2-boeken beschikbaar zijn, waaronder een paar hele goeie.
Tegelijk was een boek schrijven sowieso een oude droom, en ééntje waar ik zelf wellicht nooit de eerste stap voor zou hebben gezet. Van sommige dromen is het best dat ze dromen blijven, al was het maar om zo de angst om te mislukken uit de weg te gaan. Ik heb geluk gehad. Het boek heeft massa's media-aandacht gekregen in zowat alle denkbare kranten, haalde tot twee keer toe De Rode Loper én het VTM-journaal, is op letterlijk alle radiozenders aan bod gekomen en was vorige week zelfs nog goed voor een coververhaal bij Télémoustique -de Waalse tegenhanger van HUMO- terwijl het boek niet eens in het Frans is uitgegeven. En ik geef toe: het was tamelijk surrealistisch om na de release een fnac binnen te stappen en daar een hele muur te zien die van boven tot onder met exemplaren van Bono 50 was geplamuurd. Ik was zo onder de indruk dat de foto die ik er -snel-snel, voor iemand me betrapte- van genomen heb voor eeuwig en een dag onscherp zal blijven. Geloof me: het was een beetje om schrik van te krijgen.
Ook weird: op vakantie in IJsland heel even je gsm opzetten, en in een smsje lezen dat je debuut zomaar op 4 binnen komt in HUMO's boeken top 10. Het is er uiteindelijk zes weken blijven staan, en ik kon me niet eens druk maken over het feit dat ze er al die tijd niet één keer in geslaagd zijn mijn naam juist te spellen.

Vrijwel onmiddellijk nadien ben ik samen met de onvolprezen rockfotograaf Alex Vanhee -inmiddels bijna twintig jaar mijn compagnon de route- begonnen met het uitwerken van een idee waar we in 2005 al onze eerste kladjes voor bij elkaar hadden geschetst: een interviewboek maken zoals er in het Nederlandse taalgebied nooit eerder één was uitgegeven. Het moest een combinatie worden van fantastische beelden, grote namen, hedendaagse vormgeving en - mag ik dat zeggen van mezelf?- goeie, tijdloze interviews. Een roundup van twintig jaar samenwerken, quoi. Uitgeverij Ludion -gespecialiseerd in kunstboeken- was de enige die begreep waar we naartoe wilden, en ons vrijwel volledig carte blanche gaf. Dat wil niet zeggen dat er geen discussies zijn geweest. We wilden duur papier en -uiteraard- meer pagina's dan in eerste instantie was afgesproken. Lettertypes werden aangepast. Foto's gewisseld. Namen geschrapt en toegevoegd. Ik vrees dat ze ons op de duur liever zagen komen dan gaan. Perfectionisme is een ongeneeslijke ziekte, maar ik geef het toe: we hebben flink gemierenneukt bij momenten. Ambetant gedaan. Maar elke discussie, elk gesprek, elke verandering is de moeite waard geweest. Face2Face -de titel verwijst naar de gangbare term in de muziekindustrie voor een gesprek onder vier ogen en stond al op dat eerste kladje, destijds- ziet er geweldig uit.
Ik durf hier -op deze godvergeten blog die toch haast niemand weet liggen- zelfs te bekennen dat ik een beetje trots ben. Dertig interviews selecteren uit twintig jaar was een hel. Van de eerste twaalf jaar heb ik niks overgehouden, omdat ik nu vind dat ik het vak toen niet beheerste. En uiteindelijk zijn veel namen gesneuveld. Geen Joe Strummer, David Bowie of Spice Girls. Geen Mark Knopfler, Bryan Ferry, Britney Spears of Emmylou Harris. Ook geen Burt Bacharach, al breekt mijn hart als ik daar nu weer bij stil sta. Geen Pink of Norah Jones. Geen Janet Jackson, ook al beschreef ze hoe ze klaar kwam tijdens één van onze gesprekken. Geen Carla Bruni, omdat ze geen foto's wilde laten maken. Geen Michael Hutchence, Bob Geldof of Bill Wyman van de Rolling Stones. Geen Beck of Björk. De lijst is quasi eindeloos. Haalden de lijst wel: Bruce Springsteen, Nick Cave, Editors, Alanis Morissette, Suzanne Vega, Patti Smith, Metallica, Muse, Coldplay, Radiohead, Foo Fighters, Massive Attack, Faithless, Sigur Ros, Tori Amos, Annie Lennox, Moby, Paul McCartney, Sinead O'Connor, ABBA, Depeche Mode, Simple Minds, Sting, Amy Winehouse, Kraftwerk, Pixies, Lily Allen, Anouk, Placebo en Oasis. Een mooie dwarsdoorsnede van dertig jaar popmuziek, denken we. Rijk zullen we er niet van worden. Dat is ook de bedoeling niet. Maar wat wél cool zou zijn, is dat Face2Face vroeg of laat in handen komt van iemand wiens verbeelding er zodanig door geprikkeld wordt dat hij nadien besluit om zelf rockjournalist te worden. Ik was zelf elf toen ik Enkele Interviews van Marc Didden cadeau kreeg. De gevolgen zijn bekend.

excuses

2010-01-27T03:36:00.000-08:00

lieve mensen,

excuses dat het hier wat stil is de laatste tijd. ben volop bezig met een boek, maar eens de deadline gehaald is -20 maart- zeg ik weer op regelmatige basis wat.

groet,

bart

Lhasa (1972-2010)

2010-01-04T19:10:00.000-08:00

Het jaar is nauwelijks begonnen en er kan alweer een zwart randje omheen. Op nieuwjaarsdag is in Montreal de wonderlijke Lhasa overleden. Ze vocht bijna twee jaar tegen borstkanker, en bleef zelfs dan nog af en toe optreden, vorig voorjaar ook nog in België, trouwens. Lhasa maakte trage, intieme en vaak weemoedige muziek, en de drie cd's die ze tijdens haar leven uitbracht zijn gelukkig tijdloos genoeg om niet meteen vergeten te worden. Doorgaans was ze niet zo'n prater -haar liedjes spraken voor zich, vond ze- maar toen ze die dag, zes jaar geleden, inmiddels, in Brussel was, kwamen de woorden na verloop van tijd alsmaar vlotter, en bleek ze een warme vrouw met een goed ontwikkeld gevoel voor humor. Met veel joie de vivre, bovendien. Dat maakt het besef dat ze zo weinig tijd gekregen heeft om nog méér te kunnen doen des te wranger. Na haar dood heeft het in Montreal veertig uur onafgebroken gesneeuwd. En hier thuis, met The Living Road en La Llorona zachtjes op de achtergrond, doet het dat nu ook.

'Mijn job is onweerstaanbaar zijn'

Mocht Björk ooit op het idee komen om een mariachiplaat te maken, dan is de kans niet denkbeeldig dat het resultaat als The Living Road zou klinken. Met die cd vervoegde de Mexicaans-Canadese Lhasa eerder dit jaar de absolute top van wat men gemakshalve als wereldmuziek omschrijft. Afgelopen zomer sloot ze in stijl het Sfinks-festival af, en dezer dagen doorkruist ze Vlaanderen opnieuw, onder een hartverwarmende belangstelling. 'Zelfs mijn hart klopt op het ritme van een liedje.'

Lhasa de Sela is niet het soort zangeres dat tijdens interviews meteen haar ziel blootlegt. Het duurt even voor ze loskomt, maar onvriendelijk is ze nooit. De zangeres (Amerikaanse moeder, Mexicaanse vader, opgegroeid in Canada) blijkt al bij al verrassend verlegen wanneer we elkaar ontmoeten. Ze is een uur voordien pas in Zaventem geland, en de jetlag houdt haar stevig in zijn greep. We bestellen koffie met een dubbele portie koekjes, en praten over de zes jaar die tussen haar eerste plaat La Llorona en het nieuwe The Living Road verschreden zijn. Die nieuwe cd is, net als de vorige, ronduit adembenemend. Ze maakt muziek die niet inhaakt op modes of trends; maar bezet het niemandsland waar chanson, folk, jazz, triphop en mariachi elkaar de hand reiken. "Ik ben niet in dit vak gestapt om snel snel een paar succesjes te boeken en dan weer te verdwijnen. De sprint interesseert me niet, mijn doel is de marathon. En na de vorige plaat moest ik gewoon weer even tot mezelf komen."

Was je onder de indruk van het succes dat de eerste cd te beurt viel?

"Absoluut. Het is niet zo dat ik de kluts kwijt was, ik wist niet eens dat ik er een had. Ik moest gewoon nog heel veel leren over hoe je een zangeres moet zijn. En dat zijn dingen die je alleen maar leert door het te doen. Het was wonderlijk om te zien dat het publiek me goed vond, wonderlijk en verwarrend tegelijk. Vergelijk het met verliefd worden. Eerst zit je ongeduldig af te wachten tot het gebeurt, maar als het dan zover is, besef je dat dat geen einddoel was, maar een begin. Er is geen happy ever after, geen 'en toen leefden ze nog lang en gelukkig'. Voor je het weet moeten er huwelijken geregeld, kinderen gemaakt en luiers ververst worden. Eens je je droom verwezenlijkt hebt, besef je pas hoeveel werk daarbij komt kijken."

Ben je zelf zo passioneel als de personages waarover je zingt?

"Maar natuurlijk. (lacht) Hoe kun je in godsnaam artiest zijn als je niet op passie drijft? Ik gooi mijn hele hart in de muziek, heb me er altijd helemaal in kunnen verliezen. Het is een enorm intense belevenis om 's avonds op dat podium te mogen staan en daar je hele ziel bloot te leggen, alle remmen los te gooien. De evolutie die ik in mijn muziek heb doorgemaakt, loopt gelijk met de weg die ik als mens heb afgelegd. Die twee gaan hand in hand."

Het is nooit bij je opgekomen om voor een conventioneler beroep te kiezen?

"Geen moment. Ik ben op mijn dertiende beginnen zingen. Dat was zo'n bevrijding dat ik me niet eens meer kon voorstellen hoe het zou zijn om - ik zeg maar wat - een kantoorbaantje te hebben. Het concept 'carrière' past niet in mijn wereldbeeld, en het is nooit de bedoeling geweest om met dat zingen veel geld te verdienen. Het enige dat ik wist, was dat ik me nooit zou kunnen engageren voor iets waar ik me niet met hart en ziel bij betrokken voel. Muziek was dus een voor de hand liggende optie, de énige optie eigenlijk."

Zelf ben je een Canadese met een Mexicaanse vader en een Amerikaanse moeder. Vond je het moeilijk om daar als tiener een eigen identiteit uit te puren?

"De tienertijd is voor iedereen een hel, maar laat ons zeggen dat de clash van die verschillende culturen het er voor mij zeker niet makkelijker op heeft gemaakt. Ik was verward, had het gevoel dat ik in een totaal isolement werd opgevoed. Ik merkte algauw dat ik niet dezelfde referentiepunten had als mijn leeftijdgenoten. Ik voelde me een outsider, had erg met mezelf te doen. Maar dat moet je niet opschrijven, want dat klinkt veel te pathetisch. (lacht)"

Vond je het vreemd om in een bus op te groeien die altijd naar een nieuwe bestemming onderweg was?

"Als kind dacht ik dat iedereen zo leefde, al merkte ik op de duur dat andere mensen me maar een rare vonden. Nu, zelfs dat was geen ramp. Ik had toch nooit tijd om diepgravende contacten op te bouwen. Eens ik iemand wat beter dreigde te leren kennen, werd het weer tijd om naar een volgende bestemming door te reizen. Ik leefde echt in een andere realiteit. Dat begon me eigenlijk pas te storen op het moment dat we ons ergens definitief gingen vestigen. Toen begon ik het ook belangrijk te vinden wat anderen van me dachten. Mijn familie was heel excentriek. Daardoor werd ik vaak gepest op school, vernederd zelfs. Ik week af van de norm, en dat lieten ze me heel goed merken."

In zekere zin heb je nu weer het leven waar je als kind al mee vertrouwd was. Op tournee woon je ook in een bus, reis je ook van de ene bestemming naar de andere. Alleen beslaat je traject nu alle uithoeken van de wereld.

"Er zijn parallellen, ja. Ik heb nu wel een vast adres, maar ik kijk er toch enorm naar uit om onderweg te zijn, om te zingen. Dat reizen heeft ook wel iets, vind ik. Die onophoudelijke reeks indrukken, de landschappen die aan je voorbij trekken, de vreemde culturen waarin je terechtkomt... Dat trekt me enorm aan. Toen we voor mijn eerste cd op tournee gingen, was het nieuw, kon ik wat me overkwam niet helemaal in het juiste perspectief plaatsen. Nu waardeer ik meer wat ik heb. Ik ben nu ook rustiger."

Je lijkt me een enorme controlefreak. Kun je dan wel echt met emoties bezig zijn op dat podium, of hou je voortdurend alles in de gaten wat eventueel mis kan lopen?

"(denkt lang na) Ik drink zelden of nooit alcohol, maar na een optreden van de vorige tournee had ik zoveel gedronken dat ik de ochtend nadien met een kanjer van een kater wakker werd. En natuurlijk moest ik de volgende avond alweer het podium op. Dat concert is een van de beste geworden die ik ooit gegeven heb. Het was alsof ik vloog. Ik voelde me compleet ontspannen, kon me nergens druk om maken, en zong gewoon zo goed als ik kon. Dat is een heel goeie les geweest. Niet dat ik nu elke avond bezopen op het podium ga staan, maar ik weet nu alleszins dat ik niet te veel mijn best moet doen. Want daar wordt het optreden niet noodzakelijk beter van."

Je eerste plaat stond vol Spaanstalige songs, nu heb je ook Frans, Portugees en Engels aan je palet toegevoegd. Hoe bepaal je wat je in welke taal zingt?

"Vergelijk het met een sprinkhaan die opspringt: ik vang hem, kijk ernaar en zie pas dan in welke taal hij tsjilpt. Zo gaat het ook met mijn liedjes. Voor La Llorona had ik ook al nummers in het Frans en het Engels klaar, maar toen heb ik er bewust voor gekozen een Spaanstalige plaat op te nemen."

Engels is je moedertaal, toch?

"Ja, maar Spaans is de taal die me bevrijd heeft. Ik ben tamelijk schuchter van aard, en in het Spaans kon ik me volledig laten gaan. Dat is een taal die voor drama staat en grote emoties. Eens ik me daar op mijn gemak bij voelde, vond ik de moed om ook Frans en Engels te bezigen."

Ik zou denken dat die beslissing veeleer door commerciële motieven is ingegeven. Engels en Frans zijn veel toegankelijker talen, je bereikt er per definitie een breder publiek mee.

"(schudt het hoofd) Om eerlijk te zijn, ik was bang dat mijn publiek me alleen nog in het Spaans wilde horen, omdat het exotisch klinkt, de verbeelding prikkelt. Maar ik wilde de uitdaging toch aangaan. Ik heb er geen moment bij stilgestaan dat ik mijn status daar in een aantal landen mee op kon krikken. Ik weet dat de Fransen nogal chauvinistisch van aard zijn, maar voor mij was dat niet de reden om plots in het Frans te gaan zingen. Dat zou prostitutie zijn, en ik ben geen hoer. Anders word je op de duur een pop waarvan anderen de touwtjes vasthouden. Ik probeer niet koortsachtig uit te vissen wat van me verwacht wordt. Ik luister alleen naar mezelf."

Kan het je dan iets schelen of je een publiek hebt of niet?

"Ja, dat wel natuurlijk. Ik wil niet tegen een muur staan zingen. Als morgen niemand mijn platen nog goed vindt, zal ik geen gat in de lucht springen. Ik wil een luisterend oor."

Maar je wil er geen compromissen voor sluiten?

"Voilà, dat is het. Dan blijft de voldoening zoveel groter. Let wel, ik zou het erg vinden mocht de cd floppen. Ik heb er veel tijd en liefde in gestoken, en wie kritiek heeft op wat ik doe, trapt eigenlijk een beetje op mijn eigen werk. (denkt lang na) Falen zou me hard vallen, al betwijfel ik of ik er genoeg van onder de voet zou zijn om echt te stoppen. Er zijn artiesten zat die pas na hun dood de erkenning hebben gekregen waar ze recht op hadden."

Je hebt nooit aan jezelf getwijfeld?

"Jawel. Toen ik nog in bars zong, bestond mijn publiek vrijwel uitsluitend uit lallende dronkaards. Geen kat luisterde naar mijn liedjes. Daar kon ik dan verschrikkelijk boos van worden. Pas achteraf heb ik begrepen dat mijn reactie verkeerd was. Want als ik goed genoeg was, zouden ze vanzelf wel beginnen luisteren. Niemand is verplicht om je goed te vinden, hé. Respect moet je verdienen. Als zangeres moet je de hand uitsteken naar het publiek. Je moet zo onweerstaanbaar zijn dat het publiek niet anders kan dan naar je te luisteren. Dat is dus mijn job, onweerstaanbaar zijn, een magneet. Als je dat niet bent, gaat het publiek zich meteen vervelen."

Een van je opvallendste nummers op is 'La Confession', waarin je je afvraagt of vrouwen wel sterk moeten zijn.

"Dat heb ik geschreven nadat ik bij een vriendin op bezoek was geweest. Ze gaf een feestje waarbij ze enkel haar 'sterke' vriendinnen had uitgenodigd. Vrouwelijke macho's, zeg maar. Ik was dus verbaasd dat ze me daar ook toe rekende, en ik voelde me ook helemaal geen deel van dat kliekje. Toen heb ik dat liedje geschreven als een soort tegenreactie. Ik ben niet zo zelfzeker, want ik weet dat ik vol tekortkomingen zit. Ik sta verward in het leven en heb regelmatig te kampen met een knoert van een schuldcomplex. Niet meteen karaktertrekjes waarmee je je lidmaatschap in de sterke-vrouwengilde veilig kunt stellen."

Nogal wat van je songs gaan over lijden en verlies. Geen vrolijke materie.

"Dat is waar, maar ik ben geen zielepoot. Ik voel gewoon meer de behoefte om te schrijven wanneer ik me down voel. Omdat ik weet dat dat me er weer bovenop zal helpen. Weet je, er zit een hele oceaan vol geschikt songmateriaal in elk van ons. Het enige wat je moet doen, is je heel erg concentreren om die nummers op te kunnen vissen. Ongemak blijkt daarbij een goede motor. Als je je niet goed in je vel voelt, begin je je automatisch af te vragen hoe dat komt. En de zoektocht naar het antwoord levert heel regelmatig interessant songmateriaal op."

Heb je wat over jezelf geleerd door nummers te schrijven?

"Ja."

Vertel.

"Oei. (lacht) 'Soon This Place Will Be Too Small' is een goed voorbeeld. In dat nummer ben ik er in geslaagd om een gevoel weer te geven waar ik al lang mee zat maar nooit verwoord kon krijgen. Het is eigenlijk mijn levensverhaal: waar kom ik vandaan, waar wil ik naartoe, wat vind ik mooi en waar wil ik met een boogje omheen lopen. Dat zit allemaal in die paar minuten muziek. Eens je je leven zo haarscherp geanalyseerd hebt, kun je de toekomst met vertrouwen tegemoet zien."

De compleet subjectieve TOP 40 van 2009

2009-12-28T14:23:00.000-08:00

40. Slow Attack (BRETT ANDERSON)

In de jaren negentig behoorde Brett Anderson als zanger van Suede tot de top van de Britpop, maar sinds de split van die groep dwaalt Anderson steeds verder weg van de rock-'n-roll. Op Slow Attack, zijn derde soloplaat, grossiert hij in pastorale, verstilde popmuziek die de less is more-aanpak huldigt. Andersons zeer herkenbare stem staat centraal en wordt slechts aangevuld door een spaarzaam aangeslagen piano, een treurende cello en een oboe, klarinet of dwarsfluit. Denk de stem weg en je houdt kamermuziek over die geen raakpunt meer vertoont met wat Anderson vroeger deed. Een groot publiek zal hij er vast niet mee bereiken, maar nummers als 'Frozen Roads' en 'Hymn' zijn stemmig als een verlaten sneeuwlandschap.

HOOGTEPUNT: 'Hymn'

39. For Bitter Or Worse (ANOUK)

Anouk heeft een woelige periode achter de rug. Ze werd eerder dit jaar in de steek gelaten door rapper Postman (de vader van haar kinderen), maar heeft sinds kort een nieuwe vriend. Haar hervonden geluk straalt meteen af van 'Three Days in a Row', het qua sound aan Amy Winehouse herinnerende openingsnummer, en met voorsprong het meest opgewekte dat de zangeres op For Bitter or Worse te bieden heeft. Want dat de scheiding sporen heeft nagelaten, daar kan je niet naast luisteren. Dat Anouk lang een wrak is geweest blijkt niet alleen uit de opvallende hoes, waarop ze bont en blauw geslagen in de lens blikt, maar ook uit de als steeds erg openhartige teksten waarin ze uitgebreid haar wonden likt. Dat levert bij momenten hartverscheurende teksten op ('Scream until it blocks the sound', klinkt het ergens) en meer dan eens voel je je als luisteraar haast een voyeur. Op de koop toe ruilde Anouk haar robuuste gitaarrock in voor een iets bluesier geluid met briesende orgels, rechtlijnige ritmes en sensuele achtergrondkoortjes. Het resultaat overschaduwt met gemak haar jongste paar platen. Wie er al die jaren aan getwijfeld heeft of Anouk wel écht een soulzangeres is, hoeft zich daar niet langer het hoofd over te breken: she's the real thing.

DOWNLOAD EERST 'My Shoes'

38. The Crying Light (ANTONYAND THE JOHNSONS)

Op The Crying Light klinkt Antony Hegarty alsof hij alleen op de wereld is, al heeft het hem vijf jaar wroeten en twijfelen gekost voor de songs min of meer klonken zoals hij ze in zijn hoofd had. Zelf omschrijft hij de plaat als een meditatie over landschappen, over zijn verbondenheid met de natuur. Hegarty's geslachtsloze stem mijmerend langs de noten en slentert met een gratie die je eerder met ballet in verband brengt, dan met muziek. De teksten doen vaak wat impressionistisch aan ('I saw six eyes glistering in my womb' klinkt het enigszins bizar in 'Her Eyes Are Underneath The Ground') en het enige wat je er met zekerheid over kan vertellen is dat ze weinig opbeurend zijn. Uitzondering op de regel is 'One Dove', een nummer waarin Hegarty zijn liefde in allerlei dierenmetaforen vervat en zo in de buurt komt van iets wat je met wat goede wil een echte popsong kan noemen. Maar om het nu een opgewekt lied te noemen? Nee, dat zou ons te ver leiden. Al is dat uiteraard geen reden om deze plaat links te laten liggen. Wie de moeite doet om zich te begraven in The Crying Light kan onmogelijk onverschillig blijven bij de onwezenlijke schoonheid die in elke vezel van de songs vervat zit.

HOOGTEPUNT: 'Another World'

37. Merg (GUY VAN NUETEN)

Als pianist van The Sands schreef hij in een stoffig verleden al Belgische muziekgeschiedenis met het onsterfelijke ‘April & June’, en als gastmuzikant diende hij de grillen van moeilijke klanten als Tom Barman, Admiral Freebee en Tim Van Hamel. Niettemin voelt hij zich kennelijk het beste in de schaduwrijke omgeving van de anonimiteit, reden waarom hij met een zak over z’n hoofd voor de hoesfoto poseert. Ook Merg behoort niet het soort cd’s dat met veel omhaal om aandacht schreeuwt. Het is gitzwarte pianomuziek - geen stem te bekennen- die Bach en barok in herinnering brengen, en aandoen als een verwerkingsproces na een zwaar verlies. Al kan er -getuige het absurd getitelde 'Adagio niet in B'- toch nog een knipoog vanaf. Een heuse Steinway To Heaven.

HOOGTEPUNT: ‘Agressie'

36. Humbug (ARCTIC MONKEYS)

Arctic Monkeys behoort ongetwijfeld tot de productiefste groepen van haar generatie. Dit is de derde cd op vier jaar tijd, zanger Alex Turner nam intussen ook nog een plaat op met The Last Shadow Puppets, en ook voor Humbug werden liefst veertig nieuwe nummers geschreven. Bovendien worden Turners songteksten almaar gevatter, en beheerst hij de kunst van de ironie zoals een trapezeartiest zijn evenwicht. Zelfs als zanger heeft de jonge frontman een merkwaardige evolutie heeft ondergaan. Zijn stem snauwt minder, is gerijpt, en hij heeft een warmbloedige croonerstem ontwikkeld die - in 'My Propeller' - zowaar sexy klinkt. Nog beter is 'Cornerstone', waarin het gaat over meisjes ontmoeten en de onvermijdelijke confrontatie met je eigen tekortkomingen. Om kort te gaan: Arctic Monkeys heeft de hype overleefd en is inmiddels een (jong) volwassen groep geworden. Een groep, maar te oordelen aan het tempo dat de band sprongen vooruit zet, ook een werk in uitvoering. Geen idee waar dat de Monkeys uiteindelijk naartoe zal brengen. Maar op dit moment is de weg er naartoe minstens even spannend als de bestemming.

HOOGTEPUNT: 'Cornerstone'

35. Isbells (ISBELLS)

Het beste bewijs dat de Amerikaanse countryside aan Limburg grenst. De kale, stemmig gearrangeerde nummers hebben stuk voor stuk een reis met de trein der traagheid geboelt, verlangen naar rust, stilte en ingetogen schoonheid. De referenties liggen -John Martyn, Nick Drake, Bon Iver, Fleet Foxes- liggen voor de hand, en toch zet Gaëtan Vandewoude -de man achter de groepsnaam- al die invloeden helemaal naar zijn hand, kneedt hij ze tot de stemming helemaal de zijne is. Hier en daar komt er een zucht tuba of een noot klarinet langs, die de desolate, zelfs wat wanhopige toon van nummers als ‘Without A Doubt’ en ‘Reunite’ nog meer onderstrepen. Wanhopig, maar nooit klef of pathetisch. Ontroerend mooi.

HOOGTEPUNT: 'As Long as it Takes'

34. It’s Not Me, It’s You (LILY ALLEN)

Toen Lily Allen twee jaar geleden haar eerste stappen in de muziek zette, zag je dat ze geen doordeweeks zangeresje was. Ze kwam uit een gegoede achtergrond, leek volwassener dan haar leeftijd deed vermoeden en raakte in de nummers die ze zong thema's aan die je zelden in een popnummer aantreft. Ook It's Not Me, It's You klinkt zo confessioneel dat je soms met rode oren naar de songs zit te luisteren. Die jeugdige onschuld van toen is ze inmiddels een beetje kwijtgeraakt. Allen heeft inmiddels een depressie achter de rug, kreeg een miskraam te verwerken, zag haar relatie stranden en moest ermee leren omgaan dat haar doen en laten door paparazzi werd vastgelegd. Niettemin schetst Allen opnieuw een beeld van hoe het is om een jong meisje te zijn in Groot-Brittannië aan het begin van de eenentwintigste eeuw. Ze zingt in zinderende zinnen over urenlange pijpbeurten terwijl hij haar niet laat klaarkomen ('Not Fair'), de vader die ze liefheeft terwijl hij haar jarenlang verwaarloosde ('He Wasn't There'), de vraag waar God zich mee bezighoudt ('Him') en spuwt haar gal over de vorige president van de Verenigde Staten (het iets te ironische 'Fuck You').

Het muzikale idioom waarin Lily Allen zich op haar tweede cd voortbeweegt is bovendieneen stuk breder, kantelt van pure pop en electro over bleke reggae, country en zigeunermuziek tot ouderwetse showtunes. Die variatie zorgt er voor dat de plaat geen moment verveelt. It's Not Me, It's You is een uitstekende, buitengewoon frisse popplaat van een meisje dat ook nog iets te zeggen heeft. Over sex, drugs, rock -'n-roll en afhaalchinees. Het leven zelf, eigenlijk. Of juister: haar leven. Want als het laatste nummer is uitgestorven blijf je achter met de indruk dat je Lily Allen beter kent dan je eigen moeder.

HOOGTEPUNT: 'The Fear'

33. Coeur De Pirate (COEUR DE PIRATE)

Behoorlijk populair onder de taalgrens, maar compleet onbekend erboven: het debuut van deze piepjonge Canadese zangeres -een voormalig naakmodel, no less- hield het midden tussen de confessionele folkliedjes van Carla Bruni’s eerste cd, en combineerde dat met het soort openhartige teksten waar Lily Allen ook een patent op heeft. Ontwapenend naiëf, soms, maar los van haar bewogen, veelbesproken verleden spraken de songs voor zichzelf.

HOOGTEPUNT: ‘Berceuse’

32. Nightbook (LUDOVICO EINAUDI)

Ver weg van de rock-’n-roll, in het afgelegen eiland waar gelijkgezinde muzikanten als Wim Mertens, Craig Armstrong en Michael Nyman zich ophouden, bedenkt de Italiaanse Ludovico Einaudi sfeervolle, melancholische pianoplaten die door mensen die niet beter weten -of een nog slechter karakter hebben dan ikzelf- gemakshalve bij new-age ingedeeld. Maar laat ons wel wezen; dit is hedendaagse klassieke muziek die hokjes en genres overstijgt, en -hoewel er in de verte raakpunten zijn met Satie en Jarrett- inmiddels bijna een niche op zichzelf is geworden. Einaudi’s intimistische pianospel doet erg minimalistisch aan, maar keer op keer komt er algauw een hypnotische melodie aan de oppervlakte die je het nummer binnentrekt als zat er een enorme stofzuiger onder de toetsen. Elders levert de wissselwerking tussen piano,cello en zachtjes voortkabbelende electronica wonderlijke resultaten op. Tijdloos mooi.

HOOGTEPUNT ‘Snow Preludes’

31. Kingdom of Rust (DOVES)

Kingdom of Rust is dus niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. Twee jaar geleden werd een haast volledig afgewerkte plaat door de groepsleden zelf afgekeurd en begonnen ze opnieuw omdat de songs te veel in het verlengde lagen met wat ze al eerder hadden gedaan. Ik zou er geld voor geven om die nummers te horen. Maar nu de vierde van Doves er is, kan er geen twijfel over bestaan dat het trio een meesterwerk heeft gemaakt; weidse, bijna hypnotiserende folkrock die op geen enkel moment kneuterig of belegen aandoet, maar voluit op grootse emoties mikt.

De verpletterende opener 'Jetstream' illustreert die stelling uitstekend: vijf glorieuze minuten die in een rechte lijn naar een climax opbouwen, zowel via epische rock als Kraftwerk-techno passeren en meteen de lat hoog leggen voor de rest van de cd. Met de titelsong kantelt de plaat meteen naar een andere sfeer. Ik aarzel om het country te noemen, al hobbelt het nummer op een ritme uit een oude Johnny Cash-elpee waar de trompetten zijn vervangen door strijkers die 'm nog tijdlozer maken. 'Winter Hill' is weer van een andere orde, de song had iets van Oasis kunnen zijn, mocht het niet zo subtiel en inventief gearrangeerd klinken. Een blik op de teksten en je hoort dat lang niet alles de voorbije jaren rimpelloos is verlopen in het kamp van de groep. Er zijn relaties stukgelopen, verliezen geleden en wonden gelikt. This is what it sounds like, when doves cry, kortom. Maar bloedmooi, natuurlijk. Dat dan weer wel.

HOOGTEPUNT: 'Jetstream'

30. The Bowery (FIREKITES)

Wie zich graag wentelt in de melancholie die de herfst met zich meebrengt komt niets te kort dezer dagen. Grijs en grauw weer. Regen tegen de ramen. Temperaturen die met ware doodsverachting de diepte in duiken. Het duister dat iedere dag weer wat vroeger aanklopt dan de vorige. En zoals je je kledij aanpast aan de seizoenen, zo verschijnt er ook muziek die bij de jaargetijden past. The Bowery, het debuut van de Australische groep Firekites, is er zo één: een ingetogen, grotendeels akoestische herfstplaat waar de nagedachtenis van Nick Drake doorheen waait, en die raakpunten vertoont met het beste van Kings Of Convenience en Elliott Smith: rustieke, verstilde melodieën, ingetogen zang, slaperige folk en lo-fi electronica. Maar het resultaat is van die aard dat je er onmiddellijk verslingerd aan raakt. En keer op keer - of het nu over ‘Paris’, ‘By Night’ of het dromerige ‘Skimming Rooftops’ gaat- hebben de nummers de stilte als refrein. De kans dat dit trio met The Bowery snel in de Top 50 zal geraken is klein. Maar wie de cd ontdekt zal hem koesteren als was het dat loterijbriefje waarmee je net een bedrag met vijf cijfers gewonnen hebt.

HOOGTEPUNT ‘Last Ships’

29. Playing The Piano (RYUICHI SAKAMOTO)

Ryuichi Sakamoto heeft thuis een Oscar, een Grammy en een Golden Globe in de kast staan. Hij werd wereldberoemd als de tegenspeler van David Bowie in de filmclassic Merry Christmas Mr. Laurence, is in Azië populairder dan Madonna of U2, en behoort bovendien als lid van het revolutionaire Yellow Magic Orchestra tot de grondleggers van de techno. Maar het bekendst is de Japanner vanwege zijn prachtige soundtracks bij films van Almodóvar, Bertolucci, Brian De Palma en Oliver Stone. Playing the Piano, waarop hij solo op piano een aantal van zijn bekendste nummers vertolkt houdt het midden tussen klassiek en avant-garde. De eerste cd ligt goed in het gehoor, de tweede - een soort muzikaal verslag van zijn reis naar ijsland en de noordpool. Soms bevreemdend, maar altijd fascinerend.

HOOGTEPUNT ‘Merry Christmas, Mr. Laurence’

28. The XX (THE XX)

Of ook: hoe koele, zelfs wat afstandelijke electropop toch hartverwarmend kan klinken. Afkomstig uit dezelfde Londense clubscene die ook Hot Chip, Four Tet en Burial heeft voortgebracht klinkt deze spartaanse verzameling jongen/meisjes duetten bij momenten nog het meest als een eigentijdse versie van de vergeten Young Marble Giants. Je hoort echo’s van Portishead voorbijtrekken, en zangeres Romy Madley Croft prikkelt de verbeelding zoals een egel dat met onvoorzichtige passanten doet. Minimalistisch en toch soulvol: The XX bewijst dat het geen contradictie hoeft te zijn.

HOOGTEPUNT: 'Crystalised'

27. A Good Day (PRISCILLA AHN)

Ze heeft de looks, de songs, de stem en het label om van haar een nieuwe Norah Jones te maken. Met A Good Day dient de Amerikaanse Priscilla Ahn zich aan als een belofte die erin geslaagd is de frisheid van lentebloesem te vangen in elf korte songs waarin geen enkele noot overbodig is. Haar bio leest als het scenario van het soort rags to riches-films waar ze in Hollywood tuk op zijn: klein meisje stopt al haar spullen in haar auto - "twee gitaren, kleren en wat andere troep die ik eigenlijk niet nodig had"- en verhuist van Pennsylvania naar het kosmopolitische Los Angeles met de droom er ontdekt te worden. Niet via MySpace, Youtube of een ander gehyped medium, maar op de ouderwetse manier: door te spelen.

Die attitude komt ook aan de oppervlakte in haar nummers: ambachtelijk vervaardigde liedjes die in hoofdzaak op akoestische instrumenten worden gespeeld, zonder uitzondering smaakvol gearrangeerd zijn en het vooral moeten hebben van sterke melodieën en meeslepende refreinen. Ahn is niet het soort artieste dat met veel bombarie de aandacht opeist. In plaats van de songs vol te stouwen met allerlei effectjes, heeft hij voor een economisch live-geluid gekozen, waar nodig achteraf bijgekleurd met een zucht mondharmonica, wat cello en - een enkele keer- zelfs een zingende zaag. Het resultaat is zachte, subtiele, misschien zelfs wat brave gospelfolk met een mespuntje jazz. Een discreet, sensueel en -als de optelsom gemaakt moet worden - overtuigend debuut van een zangeres die beseft dat je met fluisteren soms verder komt dan met luid van de daken te schreeuwen.

HOOGTEPUNT: 'Dream'

26. Das Pop (DAS POP)

De derde cd van Das Pop is de voorbije jaren al zo vaak aangekondigd dat je je stilaan begon af te vragen of die plaat wel echt bestond. Internationale deals werden onderhandeld en sprongen weer af, releasedata werden keer op keer uitgesteld. Maar was het wachten waard. Opener 'Underground' zet meteen de bakens uit: sprankelende, strak gespeelde pop met een refrein dat zich al bij de eerste beluistering in je hersenen boort, voortdendert op een uit de Motownarchieven ontvoerd ritme, en wordt opgesmukt met strijkers die je spontaan aan een op hol geslagen Barry White doen denken. Om kort te gaan: een nummer dat van Tokyo tot New York niet van de radio zou weg te branden moeten zijn. 'You Don't Wanna Know' klinkt wat donkerder, maar dan wordt je aandacht getrokken door een zin als 'She smells like horses and champagne' en weet je dat de groep de tongue inmiddels nadrukkelijk in cheek heeft gelegd. 'Wings', weer zo'n song die geen tegenspraak duldt, is het soort popmuziek waarvan je bijna bang was dat ze niet meer gemaakt werd: puur, pretentieloos en met het soort gelaagde Electric Light Orchestrakoortje dat je zowaar nostalgisch maakt naar de tijd dat melodie nog belangrijker was dan de juiste spijkerbroek. Best van al is het ronduit onweerstaanbare 'Never Get Enough', een song die zo licht is als een met helium gevulde ballon, complexloos het leven en de liefde viert, maar niettemin nooit gratuit aandoet.

HOOGTEPUNT ‘Never Get Enough’

25. Strict Joy (THE SWELL SEASON)

Toen Glen Hansard en Markéta Irglová's -samen The Swell Season- zowaar een Oscar kregen voor hun aandeel in de Ierse independentfilm Once stonden ze daar zelf nog het meest van te kijken. En terwijl hun rol in de film ongewild ook het verhaal vertelde van hun eigen romance die daar uit voortvloeide, brengt Strict Joy op even precieze wijze verslag uit van de breuk tussen beiden. De plaat klinkt bijgevolg als -het is wat raar geformuleerd, besef ik- als een euforische mislukking. Je hoort hartstocht en passie in elke song, en ondanks de thematiek dansen een aanzienlijk deel van de nummers op het withete ritme van Keltische soul. En zoals Rumours van Fleetwood Mac ondanks de breuken tussen de groepsleden een hecht geheelvormde, zo zorgt ook de sexuele spanning tussen Hansard en Irglova ervoor dat de songs tot een in vitriool geschreven afrekening verzanden. Zoals Irglová zingt in ‘Fantasy Man’: The force that swept us both away was too strong for us to fight. Krop in de keel.

HOOGTEPUNT: ‘The Rain’

24. I Never Thought This Day Would Come (DUKE SPECIAL)

Beetje vreemd dus dat deze tweede cd van Duke Special op een piepklein label verscheen, waardoor de kans om een ruimer publiek te bereiken haast vanzelf decimeert werd. Zonde, want Peter Wilson -het Ierse accent ligt er nog altijd centimeters dik op - handelt in klassieke pianopop die avontuurlijk gearrangeerd wordt met een instrumentarium dat je veeleer met cabaret en jazz uit de jaren dertig associeert. Trompet, banjo, staande bas, accordeon, klarinet, stoomorgel..., alle klankkleuren opsommen zou algauw een halve blog in beslag nemen, maar het volstaat te zeggen dat het de cd tot een gevarieerd geheel maakt. Tel daar nog een heel orkest bij, en een achtergrondkoor dat bij momenten een deuntje meezingt, en je krijgt vast de indruk dat Duke Special voor een soort bombast kiest dat je haast als vanzelf met zo'n grote bezetting associeert. Niets van dat alles, evenwel, want even vaak huldigt Wilson een minimale aanpak. En eerlijk gezegd: de songs die hij geschreven heeft zijn zo sterk en kleurig dat ze zelfs begeleid door twee soeplepels een onuitwisbare indruk zouden nalaten. En ook al klinken de nieuwe nummers een tikje somberder dan de vorige keer, toch spreekt er een onmiskenbare joie de vivre uit iedere noot. Het enige wat hij nooit doet, ook niet na de dertigste luisterbeurt, is vervelen.

HOOGTEPUNT ‘Why Does Anybody Love?'

23. Journal For Plague Lovers (MANIC STREET PREACHERS)

Ze lopen niet dik gezaaid, de bands die ook met hun negende cd nog hoge ogen gooien. Op Journal For Plague Lovers zetten ze uitsluitend songteksten op muziek van hun in ‘95 overleden collega Richey Edwards op muziek, en dat levert een intens, emotioneel eerbetoon op. De thena’s liggen, zoals meestal bij Edwards liggen zwaar op de hand. Het gaat over Marlon Brando, ziekte, de afkeer voor de consumptiematschappij en de verheerlijking van de celebritycultuur. Daardoor wordt het -zowel qua inhoud als qua vorm- het eigenlijke vervolg op The Holy Bible, de laatste groep die de Manics als kwartet uitbrachten. Een delicate onderneming, maar Journal For Plague Lovers is het ultieme requiem voor een betreurde boezemvriend. Sereen, maar toch explosief.

HOOGTEPUNT:‘Jackie Collins Existential Question Time’

22. Balm In Gilead (RICKIE LEE JONES)

Sinds haar debuut in 1979 ontplooide Rickie Lee Jones zich tot een van de belangrijkste singer-songwriters van haar tijd. Eigenlijk is ze zowat een genre op zichzelf geworden, en de diversiteit van de gasten op haar twaalfde cd - van Ben Harper over Alison Krauss tot Bill Frisell - geeft aan dat de invloed van de New Yorkse zangeres zich uitstrekt tot alle uithoeken van de pop. Op Balm In Gilead staan nummers waar Jones soms al twintig jaar mee heeft samengeleefd, en dat voel je. 'His Jeweled Floor' schurkt tegen gospel aan, maar veel vaker zoekt ze het verstilde niemandsland op tussen jazz, folk en country. Haar unieke stem besprenkelt 'The Moon Is Made of Gold' en 'Eucalyptus Trail' met een mespuntje magie, maar de composities zijn even sterk als tijdloos. Los van modes blijft Rickie Lee Jones koppig haar eigen parcours uitstippelen. Deze keer resulteert dat in een van haar beste cd's.

HOOGTEPUNT: 'His Jeweled Floor'

21. Breakthrough (COLBIE CAILLAT)

Het fijnste guilty pleasure dat 2009 heeft doorgebracht. Licht en gladjes, maar toch fris en charmant. In haar nummers heeft ze het over de liefde en de strubbelingen die daarmee gepaard gaan, maar je twijfelt niet dat ze uit ervaring spreekt. Caillat zingt goed en heeft de kunst onder de knie om luchtige, aanstekelijke melodieën te bedenken die in je hoofd blijven hangen. Caillats vader was co-producer van Fleetwood Macs Rumours, en ook dat hoor je: net als haar voorbeelden grossiert ze in ambachtelijke, met zorg gemaakte westcoastpop die altijd zonnig klinkt. Alleen 'Lucky' - een duet met Jason Mraz - is wat te zoet. Verder schemert er een zomerse, pretentieloze onschuld door Breakthrough waar moeilijk aan te weerstaan is.

HOOGTEPUNT: 'Fallin' for You'

2009-12-28T13:22:00.000-08:00

20. Manofon (DAVID SYLVIAN)

Met de jaren is David Sylvian alsmaar verder van de conventionele popmuziek afgedwaald, en wie stiekem hoopt dat de voormalige aanvoerder van Japan snel nog eens een cd zal maken die in het verlengde ligt van classics als Brilliant Trees en Gone To Earth zal ook dit keer bedrogen uitkomen. Niettemin is Manafon na het met laptops in elkaar geknutselde Blemish opnieuw een intrigerende plaat die je niet zomaar als achtergrondgeluid opzet. De muziek is uitgedund tot een occasionele pluk aan de gitaar, een plonk piano en een kraak uit een draaitafel. Easy listening is het dus niet, maar de warme, mijmerende stem van Sylvian zorgt er toch voor dat je niet moet doorgeleerd hebben om te smelten voor nummers als 'Random Acts Of Senseless Violence' en 'The Greatest Living Englishman'. De sfeer is uitgesproken intiem - vaak lijkt het of hij je de teksten letterlijk in het oor fluistert- en de less is more-benadering wérkt. De songs klinken verlaten en vragen je onverdeelde aandacht, dat is waar, maar wie de tijd neemt om Manafon te doorgronden zal snel merken dat de inspanning de moeite loont. Zo moeilijk als de nummers bij de eerste kennismaking lijken, zo bloedmooi worden ze achteraf. Een minimalistische soundtrack bij een verstilde, eenzame nacht.

HOOGTEPUNT: 'The Greatest Living Englishman'

19. Declaration Of Dependence (KINGS OF CONVENIENCE)

Eerlijk gezegd: ik had Kings Of Convenience al afgeschreven. Na Quiet Is The New Loud -het debuut uit 2001, alweer- had dit duo uit het Noorse Bergen nog weinig opzienbarends laten horen, en leken de twee los van elkaar een solocarrière uit te bouwen. Maar deze derde cd grijpt terug naar de spartaanse folk van vroeger. Meer dan twee stemmen en een paar akoestische gitaren is er meestal niet te horen, maar daardoor valt het niveau van de nummers nog meer op: knap geconstrueerde composities die weinig poespas nodig hebben om te overtuigen. Als een schuchtere versie van Simon & Garfunkel mijmeren ze een eind weg over verloren liefdes, de wankele machtsverhoudingen in een relatie, en de voortdurende twijfel die soms als een loodzwaar gewicht op je schouders wordt gedropt. Het klinkt allemaal herkenbaar, en ook daarom is Declaration Of Dependence die na elke beluistering wat dieper onder de huid kruipt. Nog verstilder dan Quit Is The New Loud. Maar minstens even knap.

HOOGTEPUNT: ‘Boat Behind’

18. If On A Winter’s Night... (STING)

Na de reünietournee van The Police - de meest lucratieve in de rockgeschiedenis- opteerde Sting voor een project dat er haast haaks tegenover staat: een intieme folkplaat vol nummers met de winter als gemeenschappelijk thema, deels opgenomen in een kleine bezetting bij hem thuis in Toscane. Naast vaak eeuwenoude traditionals ook een paar herwerkingen van eigen songs die prima in het geheel passen. Met rock-’n-roll heeft dit uiteraard weinig vandoen, en wie maar niettemin: een ingetogen, contemplatieve prachtplaat van iemand die op zijn achtenvijftigste niet langer de behoefte voelt om jonger te klinken dan hij is.

HOOGTEPUNT ‘The Hounds Of Winter’

17. Conditions (THE TEMPER TRAP)

Waar is de tijd dat er met een gezonde regelmaat nog nieuwe groepen uit Australië kwamen aangespoeld? In de jaren tachtig waren INXS en Midnight Oil heuse topgroepen, en wie zijn pop nog puurder lustte kon de honger stillen bij onweerstaanbare groepen als The Triffids, The Go-Betweens, The Church en het ook daar al ingeweken Crowded House. Sindsdien hebben eigenlijk alleen Nick Cave en AC/DC stand gehouden, maar The Temper Trap poogt het tij nu te keren met Conditions, een veelbelovend debuut waar je beurtelings echo's van Arcade Fire, Radiohead, Coldplay en zelfs de prille U2 in opvangt. Daarnaast legt de band een opmerkelijk gevoel voor melodie aan de dag. The Temper Trap speelt met hooks en achtergrondkoortjes zoals een peuter met legoblokken, en vooral zanger Dougy Mandagi - een man wiens roots in Hawaï en Indonesië liggen - blijkt een troef waarmee het gezelschap zich van gelijksoortige bands onderscheidt. Conditions is een groeiplaat. Het duurt een paar draaibeurten voor de songs openbloeien, en er gaat wat tijd overheen voor de stem van Mandagi zich écht comfortabel in je oren nestelt. Maar eens dat gebeurd is, wordt dit debuut al snel het soort cd dat je zonder nadenken uit de stapel nieuwe aanwinsten haalt, en met een dagelijkse regelmaat blijft beluisteren. Een groep om dicht bij het hart te houden.

HOOGTEPUNT: 'Sweet Disposition'

16. Enter The Characters (CUSTOMS)

Met Enter the Characters levert Customs niet alleen een sterk debuut af, maar tekent de groep ook voor de Belgische cd van het jaar. De uitstekende single 'Rex' gaf al aan dat dit gezelschap een voorliefde koest voor de postpunkbands van de vroege jaren tachtig. Ook de rest van Enter the Characters grossiert in donkere, maar dynamische rocksongs die spontaan doen terugdenken aan Echo & The Bunnymen, The Sound, Joy Division en Red Lorry Yellow Lorry. Of aan The House Of Love op speed. Geen toeval, dus, dat ze van die laatste 'Shine On' op het repertoire hebben staan. Op basis van al die referenties wordt Customs nu gemakshalve het Belgische antwoord op Interpol genoemd, maar dat is wat kort door de bocht. Allemaal goed en wel, maar u wilt natuurlijk weten of de hit 'Rex' een gelukstreffer was. Wel: neen.

Al bij de eerste beluistering valt namelijk het niveau van de songs op: zonder uitzondering nummers met een goed begin, een sterk refrein en een einde die naam waardig. De ritmes zitten strakker dan een maatje vierendertig, de gitaren sprankelen als Spa Rood en altijd duiken er melodieën op die je niet meer uit je hoofd krijgt. Op de koop toe zijn de songs compact en stellen ze het afscheid na de laatste strofe niet te lang uit. Origineel en vernieuwend kun je het allemaal niet noemen, maar Customs slaagt er wel in om fris te klinken in een genre waar alles al gedaan is, en de wannabe Joy Divisions elkaar voor de voeten lopen. Op Editors na is er geen enkele andere band die dat voor elkaar krijgt. Kortom: geen geringe verdienste.

HOOGTEPUNT 'The Matador'

15. Sunny Side Up (PAOLO NUTINI)

Net als James Blunt en James Morrison behoort Paolo Nutini tot de nieuwe lichting singer-songwriters die zich gelaafd hebben aan de verzameling soulplaten van hun ouders en er bovendien geen graten in vinden om hun gevoelige kant bloot te leggen. In Groot-Brittannië, waar zijn debuut drie jaar geleden al meer dan één miljoen keer over de toonbank ging, leverde hem dat behalve een nummer 1-hit ook voorprogramma's op bij de Stones en Led Zeppelin.

Op Sunny Side up is de warme, grofkorrelige stem van de 22-jarige Nutini intact gebleven. Omringd door krolse blazers, een briesende hammond en een swingende ritmesectie zou je bij momenten - in het bijzonder bij het uitstekende 'Coming up Easy' - zweren dat je naar pas ontdekte opnamen van Otis Redding zit te luisteren. Elders schemert de celtic soul van de jonge Van Morrison door. De productie is bewust ruw gehouden. En zelfs wanneer het louter akoestisch blijft, zoals bij het ingetogen 'Tricks of the Trade', klinkt het resultaat net zo levendig als bij de bruisende New Orleansjazz van 'Pencil Full of Lead'. Een verrassende en gevarieerde popplaat die Nutini uit het hokje tilt waar James Blunt nu een beetje verweesd achterblijft. Nutini heeft het en beschikt over alle troeven om ook buiten Groot-Brittannië een begrip te worden. Een prachtplaat.

HOOGTEPUNT: 'Coming up Easy'

14. Fever Ray (FEVER RAY)

Met Fever Ray springt zangeres Karin Dreijer Andersson voor het eerst alleen in het diepe, al weet je na een paar beluisteringen dat ze zacht zal vallen. Een aantal van de basiselementen van The Knife -de groep die ze samen met haar broer vormt-, zoals het spelen met stemvervormers om zo het verwachtingspatroon van hoe een vrouw hoort te klinken te doorbreken, is bijvoorbeeld bewaard gebleven, en ook de sprookjesachtige sfeer, onbehaaglijk en somber maar tegelijk heel intrigerend en sensueel, klinkt vertrouwd in de oren. Dreijers soms wat kille, afstandelijke stem wordt uitgespeeld tegen eighties-synthesizers, tribale ritmes, en een basriedel die achteraf nog lang in je hoofd blijft ronddwalen, terwijl het op andere nummers lijkt of er een heel koor aan het werk is. Het draagt allemaal bij tot de mysterieuze wereld waarin ze je binnenlokt. Maar eens je de poort achter je in het slot hoort vallen, lijkt het of je elke notie van plaats en tijd verliest en alle zekerheden onder je voeten wegzakken. Dat klinkt griezeliger dan het is, want de popsongs waarin je vervolgens verdwaalt zijn er waar je niet meteen weerwerk tegen wil bieden, ook al is het even wennen aan het geluidenarsenaal waarvan Dreijer zich bedient. Bovendien is 'Seven' vast de eerste popsong waar het woord 'vaatwastabletten' in gebezigd wordt. Het is weer eens wat anders dan blue op you laten rijmen.

HOOGTEPUNT: 'When I Grow Up'

13. Walking On A Dream (EMPIRE OF THE SUN)

De Australiër Luke Steele is altijd al een beetje kierewiet geweest. Toen zijn platenfirma een paar jaar geleden een groots opgezet promotiefeest gaf om zijn nieuwste cd - toen nog als The Sleepy Jackson - aan de samengetroepte media voor te stellen besloot hij in laatste instantie om niet op te treden, en de muzikanten in zijn band komen en gaan als de dagen van het jaar. Empire of the Sun, een nieuw nevenproject met Nick Littlemore van het elektronicaproject Pnau, borduurt verder op het breed uitgemeten, haast theatrale geluid van zijn The Sleepy Jackson, en versterkt die met het soort eighties pop dat spontaan herinneringen oproept aan de soundtracks van Top Gun, Miami Vice en - guilty pleasure alert! - Dirty Dancing. Voor wie de dertig gepasseerd is, ligt de nostalgie dus breed uitgemeten op loer, maar dat hoeft jongere luisteraars niet af te schrikken. Net zo goed hoor je op Walking on a Dream immers echo's van het Welshe elektropopgezelschap Neon Neon en het hippe Franse Phoenix. Goede verstaanders weten daarmee genoeg: Empire of the Sun grossiert in luxueus gearrangeerde popmuziek waar synthesizers en keyboards steevast de overhand halen, en de teksten balanceren op de slappe koord tussen kitsch en ironie. Het is muziek die je zin geeft om in een auto met open dak langs het strand van Los Angeles te rijden en naar de meisjes te kijken die er, rollerskates nog aan de voeten, een ijsje eten. U denkt er uiteraard het uwe van, maar ik vind het een pluspunt als een cd dat soort associaties oproept. Ter vergelijking: de jongste Metallica doet me aan de strafkampen van het ijzige Siberië denken.

HOOGTEPUNT: 'Walking on a Dream'

12. Liefde Op Doorreis (THE SCENE)

Nieuw werk van The Scene leek lange tijd onwaarschijnlijker dan een Nirvanareünie. Maar kijk: de tijd heelt alle wonden en nu heeft de band voor het eerst in elf jaar weer een uitstekende cd uit. Dat is niet alleen de verdienste van Thé Lau - een zanger die met zijn zorgvuldig geboetseerde songteksten evenveel aan het Nederlands toevoegt als virtuoze prozaschrijvers als Claus, Brouwers of Herman de Coninck. Ook de rest van de groep draagt bij tot de onmiskenbare Scene-sound - die sensuele, vrouwelijke bas, dat hakkelende gitaargeluid, die soms haast als clavecimbel klinkende keyboards- zodat de songs telkens weer op grandioze wijze openbloeien tot het haar op je armen recht overeind komt staan. Hét krop-in-de- keel-moment van Liefde op doorreis is het hartverscheurend gezongen 'Vrouw', waar het refrein ("Waar ik meer dan van muziek / Meer dan van mezelf / Waar ik het meest van hou / Is de grootse eenzaamheid / De eenzame grootsheid van een vrouw") van die aard is dat je er wel héél stil van wordt. Thé's stem trekt, briest, mijmert en huilt met alle buffers naar beneden, boort dwars naar de essentie. Ook 'Kind van de maan' en 'Nachttrein' zijn Scene-classics in wording en voelen onmiddellijk vertrouwd aan zonder dat je het gevoel hebt dat je ze al een keer eerder hebt gehoord. 'Tijd', een pianonummer waar een krassende viool eelt van de ziel krabt, geeft bovendien aan dat de groep ook buiten de eigen lijntjes durft te kleuren. En voor wie stelt dat covers altijd minder zijn dan het origineel, vertolkt The Scene met de tongue stevig in cheek 'Sterven op de planken' van Clouseau. Alleen zetten Thé Lau en zijn reisgezellen het nummer zodanig naar hun hand dat je geen moment denkt aan Koen of Kris. Waarvoor dank, overigens.

HOOGTEPUNT: 'Vrouw'

11. The Fall (NORAH JONES)

Het Britse maandblad Q omschreef The Fall onlangs als de Norah Jones-cd voor mensen die niet van Norah Jones houden. Dat is er wat over, al geeft het wel meteen aan dat de zangeres op haar vierde cd een andere richting is ingeslagen. Niet dat ze plots harde rock is gaan maken, wat gezien haar gastrollen op cd's van Mike Patton en Foo Fighters overigens best gekund had, maar ze opteert dit keer toch voor een iets grofkorreliger, minder gestroomlijnd geluid. Het gevolg van de breuk met Lee Alexander - bassist in haar groep, co-auteur van nogal wat nummers en producer van Not Too Late - kennelijk. En meteen heeft ze een heel nieuwe band om zich heen geschaard. Daarbij Marc Ribot en Smokey Hormel, twee gitaristen die eerder bij Tom Waits aan de slag waren. En Jacquire King, die als producer mee verantwoordelijk was voor Waits' Mule Variations. Een van de nummers is geschreven samen met Ryan Adams en op 'Stuck' roept ze de hulp in van de Amerikaanse indierockgroep Okkervil River.

Op basis van al die referenties zou je kunnen denken dat de nieuwe Norah Jones rammelt als een knikker in een koperen ketel, maar zo extreem wordt het nooit. Wel trekt de zangeres een donkere sound op die het organische geluid in herinnering roept waar Daniel Lanois het patent op heeft. Daardoor krijgen nummers als 'Light As A Feather' en 'Back To Manhattan' - twee van de sterkste passages bovendien - een haast filmisch karakter, doen ze een stuk rauwer aan dan wat je de laatste jaren van Norah Jones gewend was geraakt.

Maar aangezien haar glasheldere, als altijd in weemoed gewikkelde stem nog niets van haar charme verloren heeft, hoeft dat zelfs voor de boekhouders van haar platenlabel Blue Note geen slecht nieuws te zijn. Norah Jones heeft ongetwijfeld haar beste cd gemaakt sinds Come Away With Me. Dit is easy listening, maar met een randje eromheen waar je je zo aan kan snijden.

HOOGTEPUNT: 'Back To Manhattan'

10. Working On A Dream (BRUCE SPRINGSTEEN & THE E STREET BAND)

Zelden zo'n lelijke hoes gezien als deze hier, maar gelukkig gaat er achter dat beeld een ambachtelijke, bij momenten zelfs opgewekte popplaat schuil. De kritiek op het wanbeleid van Bush was een van de centrale thema's op Magic, maar heeft op Working On A Dream plaats gemaakt voor een meer optimistisch geluid, ook al zijn beide platen in nagenoeg dezelfde periode opgenomen. Niet dat daar iets van te merken valt, want nergens voelen de nummers als haastwerk aan, en zelfs die paar passages die bij een eerste kennismaking wat zwakker lijken, zoals 'This Life', laten zich na een paar luisterbeurten toch van hun fraaiste kant zien. Als Springsteen zich tot een bluesman ontpopt scheurt zijn mondharmonica door de song als een stoomtrein door het weidse Amerikaanse landschap.

Het is geen drastisch nieuw geluid, maar de songs staan als een huis. Springsteen schrijft met een bijna wiskundige precisie over de liefde, maar dit keer trekken zich geen donkere wolken samen boven de relaties van zijn protagonisten. Er is hoop, en de angsten en twijfels die veel van zijn verhalen zo vaak overschaduwen worden voor een keer aan de kant geschoven door het besef dat er altijd wel ergens een troost te vinden is. 'Working On A Dream' - een popsong waaronder een echt gospelnummer schuilgaat - illustreert dat perfect. Het ingehouden 'Tomorrow Never Knows' - geen Beatlecover - is dan weer aanstekelijke country met een tokkelende banjo die dialogeert met een sierlijke viool. 'Life Itself' is nog zo'n nummer dat bij de eerste kennismaking niet in zijn kaarten laat kijken. Het ontplooit zich met een achterstevoren gesamplede gitaarsolo tot iets wat je nooit eerder op een Springsteenplaat hebt gehoord. Nog beter is 'Queen Of The Supermarket', een in melancholie gewikkelde lovesong voor het onbereikbare meisje aan de groenteafdeling van de supermarkt. Het politieke engagement mag dan weg zijn, maar de ambachtelijke singer-songwriter, de gedreven verhalenverteller, de beeldrijke poëet scoort op alle fronten.

HOOGTEPUNT: 'Queen Of The Supermarket'

9. The Sleeper (THE LEISURE SOCIETY)

Guy Garvey van Elbow laat geen gelegenheid passeren om The Leisure Society lof toe te zwaaien, en in de Engelse pers wordt dit gezelschap uit Brighton consequent het Britse antwoord op Fleet Foxes genoemd. En daar is wat van aan, want op de eerste cd grossiert de groep in een herfstig soort melancholie waar je niet onverschillig bij blijft. The Sleeper is immers tot aan de rand gevuld met weemoedige, veelal akoestische muziek die een perfecte soundtrack vormt bij het verkleuren van de bladeren. Het zijn liedjes waarbij je de ochtenddauw op de bladeren voelt hangen, en in de verte het geluid van afbrekende takken hoort. Pastorale nummers als 'Are You Happy' en 'The Darkest Place I Know' zijn van het type dat niet de behoefte voelt om haast te maken. Ze slenteren langzaam voorbij, mijmeren wat in zichzelf, en bedienen zich van belletjes, melodica, piccolo, viool en duimpiano. Dat instrumentarium geeft meteen aan dat The Leisure Society afwijkt van wat vandaag doorgaans als popmuziek wordt beschouwd, en dat is geen toeval: het referentiekader van de groep situeert zich eerder in de folk van de Amerikaanse westcoast uit de jaren zestig, dan met hedendaagse invloeden. Herfst voor gevorderen, quoi.

HOOGTEPUNT: 'A Matter Of Time'

8. Lungs (FLORENCE & THE MACHINE)

Een blik op de hoes en je merkt al dat Welsh het niet begrepen heeft op de ladrocktraditie die in Groot-Brittannië al jaren populair is. Haar pose lijkt zo uit een klassiek schilderij gelicht, met neplongen en het hoofd omgeven door bloemen. Aan drama geen gebrek, kortom, en ook in de nummers schuwt Welsh de grote emoties niet. Lungs werd geschreven en opgenomen toen Welsh en haar partner net uit elkaar waren (ze hebben het onlangs weer bijgelegd), en de cd vormt een kroniek van het verwerkingsproces. "I'm gonna drink myself to death'", klinkt het in 'Hurricane Drunk', en even daarvoor was ze ook al tot de conclusie gekomen, dat "A kiss with a fist is better than none". Welsh loopt niet hoog op met compromissen, en dat hoor je ook in haar muziek. Songs als 'Dog Days Are Over' en 'I'm Not Calling You A Liar' zijn weelderig gearrangeerd, bedienen zich van mandoline, nerveus handengeklap, dramatische drums, klaterende ukelele's en overweldigende piano's. Je voelt, kortom, dat er een sterke persoonlijkheid aan het werk is. Eentje die, gesteld dat de tweeëntwintigjarige zangeres er de tijd voor zal krijgen, het potentieel heeft om haar eigen niche te vinden. Ze heeft karakter, eigenheid, en een onmiskenbaar gave om rijke, ingenieus vormgegeven melodieën te verzinnen die verder gaan dan een strak drie-akkoordenschema. Een artieste om van te houden.

HOOGTEPUNT: 'Dog Days Are Over'

7. To Lose My Life (WHITE LIES)

Voor een tijdsvak dat volgens nogal wat waarnemers nauwelijks goeie muziek heeft voortgebracht blijven de jaren tachtig opvallend actueel. Niet alleen blijken de hits uit die periode tijdlozer dan eerst gedacht, maar ook - en dat is nog belangrijker, eigenlijk - inspireren ze alsmaar nieuwe generaties muzikanten. Ook die van White Lies, een trio uit het Britse Chiswick dat nogal wat raakpunten vertoont met de donkerste new wave zoals die destijds door bands als The Cure, The Sound en Echo & The Bunnymen werd bedacht. Op To Lose My Life - de titel is geen toeval - klinkt de groep bij momenten behoorlijk morbide, al slagen de prille twintigers er bijzonder goed in om die zwartgalligheid te vertalen naar sprankelende melodielijnen die zich al tijdens de eerste beluistering tussen de oren nestelen. Somber en donker dus, maar zeker niet zonder dynamiek. Bovendien staat er niet één zwakke song op de cd, én klinken White Lies alsof ze het menen. Altijd een pluspunt.

HOOGTEPUNT: 'To Lose My Life'

6. No Line On The Horizon (U2)

Er werd verandering beloofd. Nadat U2 met All That You Can't Leave Behind en How To Dismantle An Atomic Bomb alle klassieke elementen uit haar eigen evolutie opnieuw tot een herkenbaar geheel had gesmeed, moest de dertiende opnieuw een sprong in het ongewisse worden. Een stijlbreuk die, als het even kon, even radicaal was als The Unforgettable Fire en Achtung Baby destijds. Liefst vijf jaar heeft de Ierse groep eraan gewerkt, maar het moet gezegd: No Line On The Horizon is het soort plaat zoals het Ierse viertal er nooit eerder een heeft gemaakt. Rauwer. Rafeliger. Directer, ook. Geen wonder dus dat zelfs Bono in liefst drie nummers letterlijk ('let me in the sound') vraagt om hem op te nemen in dat nieuwe geluid. Wat ook opvalt bij die eerste beluistering: het spervuur van ideeën waar je mee gebombardeerd wordt. Natuurlijk verhoudt U2 zich tot de klassieke rock-'n'-roll zoals een breedbeeldtelevisie tegenover een draagbaar zwart-wittoestel staat. Als de groep de gitaren aanspant en de volumeknop opendraait wordt elk nummer een statement en elke zin een slogan. U2 verstaat de kunst om een groots, dynamisch geluid uit te bouwen dat zich ontplooit over de breedte van een voetbalstadion zonder dat er bombast aan te pas komt. Zelfs wanneer de groep bigger than life wordt hoor je er nog steeds een hart in slaan, voel je dat de muziek niet door machines wordt gemaakt, maar door vier mannen van vlees en bloed met een ongeneeslijke, haast kinderlijke liefde voor rock-'n-roll. Een nieuw ijkpunt in de carrière van een groep die te rusteloos is om louter op haar eigen verleden te teren.

HOOGTEPUNT: ‘Magnificent’

5. Two Suns (BAT FOR LASHES)

Mocht Sinead O'Connor denken dat ze Kate Bush was en bij The Cure spelen, dan zouden haar platen vast verwantschap vertonen met die van Bat For Lashes. Allemaal zijn het namen waar Khan mee vergeleken wordt, maar de waarheid heeft haar rechten: de dertigjarige Britse zangeres heeft een volstrekt uniek, persoonlijk geluid, en eigenlijk doen die referenties afbreuk aan haar talent. Zowel Thom Yorke, Editors, Robert Smith als Kanye West dragen haar op handen, en inderdaad: Khan trekt de luistaar een sprookjeswereld binnen die zich ver buiten de alledaagse werkelijkheid ophoudt. Khans songs zijn opgebouwd rond middeleeuwse melodieën, maar worden omkaderd door moderne electronica en de occasionele housebeat. Precies die originele, verfrissende combinatie blijft verrassen, en maakt van 'Glass', 'Moon And Moon' en de onweerstaanbare single 'Daniel' zo'n hemels sensuele passages. Two Suns is als een sprookje dat je elke avond voor het slapen gaan voorgelezen wil krijgen. Met het nachtlampje aan en de volle maan door het vensterraam.

HOOGTEPUNT: ‘Daniel’

4. Everything Is New (JACK PENATE)

De interessantste artiesten zijn doorgaans degene die het lef hebben om te blijven verrassen. En dat is wel het minste dat de piepjonge Brit -vierentwintig, pas- kan stellenis dat hij de titel voor zijn tweede cd goed gekozen heeft. Op Everything Is New heeft hij zijn huid als klassieke singer/songwriter afgeworpen en zichzelf heruitgevonden als een eclectische popmuzikant die optimistische, levenslustige teksten koppelt aan bruisende dance, gelaagde house en opzwepende afrobeat. Nummers als ‘Be The One’ en ‘Tonight’s Today’ vieren het leven zonder dat je daarbij visionen van Up With People voor de ogen flitsen. ‘Let’s All Die’ -waarbij het finale ogenblik feestelijk verwelkomd wordt met ratelende drums en een mariachi brassband- wekt zowaar de indruk dat de dood iets is om naar uit te kijken. Dit is het geluid van een artiest die -met de batterijen helemaal opgeladen- alle balast heeft afgegooid en zichzelf gevonden heeft. e moest het horen om het te geloven.

HOOGTEPUNT: ‘Everything Is New’

3. Riceboy Sleeps (JONSI & ALEX)

De laatste cd van Sigur Ros - degene met de titel waar u en ik inmiddels al een jaar onze tong over breken - was met voorsprong de meest extraverte tot nog toe, en het contrast met de negen, goeddeels instrumentale composities die Jonsi Birgisson en zijn partner Alex Somers hier samenbrengen kan bijgevolg nauwelijks groter zijn. Veel meer dan wat strijkers, een paar tikjes piano, een zucht harmonium en een mespuntje woordenloze zang is het niet. Verwacht geen refreinen, geen strofes, geen hooks die zich in je hoofd nestelen. In plaats daarvan krijg je analoge ruis, het gezoem van dieren, en melodieën die zich openplooien met de snelheid van een opkomende zon. Muziek die er eigenlijk geen is, kortom, maar niettemin een enorme impact heeft op de sfeer in de kamer. Het voelt aan als de soundtrack bij een abstracte droom, de muziek bouwt spanningen op en zwakt ze weer af, kabbelt verder als een rustige zee, en suggereert tegelijk de weidsheid van al die prachtige, eindeloze groene landschappen waar IJsland zo bekend voor staat. Of je deze nummers vaak op de radio zal horen, valt te betwijfelen. Maar - in al hun discretie - zijn ze stuk voor stuk indrukwekkend.

HOOGTEPUNT: ‘Boy 1904’

2. In This Light And On This Evening (EDITORS)

Niemand zou het Editors kwalijk hebben genomen mocht de groep op haar derde cd precies hetzelfde hebben gedaan als op de vorige twee. Het zag er niet naar uit dat de formule was uitgewerkt. Toch keert het Britse viertal op In This Light and on This Evening haar verleden de rug toe, en manifesteert Editors zich hier als de eerste gitaargroep zonder gitaren. In plaats daarvan: synthesizers en drummachines. Dat lijkt heel drastisch - en dat is het ook - maar al na een paar luisterbeurten voelt de ommezwaai minder extreem aan dan je zou denken: vooreerst omdat de stem van Smith écht wel een ankerpunt vormt, maar ook omdat de muziek ondanks dat veranderde instrumentarium even donker en gepassioneerd is gebleven. Op de koop toe zijn de songs stuk voor stuk van die aard dat ze je bij het nekvel grijpen. De dramatiek in Smith's stem wordt door de kille, vaak wat minimalistische keyboardriedels nog extra onderstreept. De gitzwarte, onheilspellende titelsong waarmee de cd wordt aangesneden geeft bovendien aan dat de groep niet voor de makkelijkste weg heeft geopteerd. Een cd die discussie oproept, meningen verdeelt, en wellicht even passioneel geliefd als gehaat zal worden. Zoals dat altijd gaat bij muziek die er echt toe doet. Editors hebben net de beste, meest compromisloze muziek uit hun carrière gemaakt, en dit is de plaat die van de groep een stadionact zal maken. Zeg dat ik het u gezegd heb.

HOOGTEPUNT: ‘Bricks And Mortar’

1. Truelove’s Gutter (RICHARD HAWLEY)

Richard Hawley lijkt iemand uit een andere tijd. Een crooner die schaamteloos de kaart van de romantiek trekt, zijn stemmige songs somber inkleurt met strijkers, piano en een spaarzaam aangeslagen gitaar, en zingt met een weemoed die herinnert aan het beste van Frank Sinatra, Roy Orbison en Scott Walker. Truelove's Gutter - net als de titels van zijn vorige cd's een verwijzing naar een plek in zijn thuishaven Sheffield - is opnieuw een huiveringwekkend mooie plaat, vol verstilde songs waarin zijn warme baritonstem onveranderlijk op het voorplan staat. De voortschrijdende opener 'As The Dawn Breaks', maar ook de zwarte hoes waarin Truelove's Gutter verpakt zit, geeft aan dat het om zijn donkerste, meest in zichzelf gekeerde cd tot nu toe gaat. De songs - mijmeringen over (bijna) overwonnen verslavingen, verloren liefdes en nieuwe vrienden - dringen zich niet op, maar vragen in alle discretie je aandacht. Ze fluisteren eerder dan ze roepen en nemen rustig de tijd om hun punt te maken. 'Don't You Cry' en 'Remorse Code' flirten zelfs met de tienminutengrens, maar duren toch geen seconde te lang. 'Soldier On' - weer zo'n song waarvan je nekhaar overeind komt te staan - barst halverwege open met breed uitwaaiende gitaren. Maar zelfs dan verliest Hawley de melodie niet uit het oog, blijft het laatste akkoord nazinderen zoals de alcohol in een glas vodka dat je in een slok achterover hebt geslagen. Nog een Krop In De Keel-Moment: 'For Your Lover Give Some Time', een verstild verhaal waarin Hawley zich voorneemt om de drank en de sigaretten te laten voor wat ze zijn, in de hoop daarmee zijn geliefde terug te winnen. Op de achtergrond hoor je een treurende cello, zucht een orgeltje en kijkt een viool de andere kant op. Dit wordt geen happy end. Richard Hawley heeft met Truelove's Gutter de cd van zijn leven gemaakt.

HOOGTEPUNT ‘As The Dawn Breaks’

even op vakantie. maar straks zeg ik weer zomaar wat.

2009-12-17T08:40:00.001-08:00

Radio iPod.

2009-12-07T18:42:00.000-08:00

De versheidsdatum van het eerste decennium uit de eenentwintigste eeuw is bijna overschreden, en dus wordt er -zo gaat dat in de media- druk gespeurd naar alles wat je met wat fantasie een tendens zou kunnen noemen. Zo'n beetje reflectie kan geen kwaad op z'n tijd. Alleen kan ik moeilijk anders dan concluderen dat de voorbije tien jaar weliswaar veel uitstekende muziek hebben voortgebracht, maar nauwelijks nieuwe muzikale stromingen. In de jaren zeventig had je glamrock, disco, en punk. De eighties staan in het geheugen gebrand als de plek waar hip hop, house, techno en new wave is ontstaan, en nadien volgden triphop, grunge en Britpop.

Sindsdien: niks meer. Of toch niets dat significant genoeg was om er een eigen term voor te verzinnen. Ja, alt. folk, of zo. Maar dat genre is nooit uit zijn eigen niche gebroken. En goed: The Strokes en The White Stripes ontworpen hun eigen soort garagerock. Alleen verloren die bands nog sneller hun sex appeal dan de meeste fotomodellen.

Kortom: de grootste revolutie van het nieuwe millennium is niet waar we naar luisteren, maar hoe we dat doen. De aantrekkingskracht van CD's -ooit aangekondigd als de redding van de muziekindustrie- kalft jaar na jaar af. Inmiddels lopen er al een paar generaties rond die nooit voor muziek betaald hebben, en de kans dat ze dat ooit nog zullen doen is nihil. Maar zelf blijf ik hopeloos verslingerd aan het idee dat er twaalf songs op een plaat staan in een volgorde waar de artiest hard over na heeft gedacht, en die samen een soort eenheid vormen. Als het meezit zit er zelfs een knappe hoes rond. Ik blijf dus cd's hamsteren alsof ze noodzakelijk zijn om mijn winterslaap mee door te komen, al dank ik Apple op beide kniëen voor de uitvinding van de iPod. Ik ben wat je noemt een early adaptor; loop inmiddels aan mijn vijfde generatie-model op zak. De meeste kinderziekten -en dat waren er nogal wat- zijn inmiddels gelukkig verholpen.
Als tiener liep ik op wolkjes met mijn walkman, waar ik in het beste geval negentig minuten draagbare muziek -de lengte van een C90 cassette- mee op zak had. Door omstandigheden had ik ook de allereerste draagbare cd-speler van Sony. Draagbaar was relatief, toen. Er moesten zes dikke batterijen in, en je droeg het als een schoudertas met je mee. Op mijn iPod staan 25.000 nummers. Dat is een veelvoud van wat eender welke nationale zender in zijn computer heeft zitten.
En daarmee kom ik tot de essentie. Vandaag heeft de radio niet meer de impact van twintig jaar geleden. Net zoals je vandaag naar Pukkelpop kan gaan en daar een parcours kan afleggen dat niet overlapt met dat van je vrienden, luister ik vandaag ook naar mijn eigen hoogstpersoonlijke radiostation op dat kleine zwartje gadget. Zonder reclame, hot shot of alarmschijf. Met uitsluitend nummers die ik zelf gekozen heb. Er zitten voor de hand liggende classics tussen, maar net zo goed obscure b-kantjes van nieuwe groepjes waar buiten ikzelf en een paar collega's nog geen hond van gehoord heeft. Ik hanteer geen strakke formats, praat niet over lange instrumentale intro's, en ben er bovendien van overtuigd dat een song langer mag duren dan drie minuten en vijfenveertig seconden. Daardoor verschilt de muziek op mijn iPod drastisch van de parameters die eender welke radio zichzelf oplegt.
Voor mij is het een feestelijke gedachte dat ik niet de enige ben. Alsmaar meer mensen laten zich niet langer leiden door wat de mainstream voorschrijft. Slikken niet zomaar wat ze door programmatoren of journalisten krijgen voorgeschoteld. De muziekindustrie haalt weliswaar niet meer de omzet van vroeger, maar tegelijk is het aanbod nog nooit zo groot geweest. En dankzij iTunes, Myspace, Spotify en god weet wat nog allemaal zijn ze maar een muisklik van je verwijderd. Nick Drake wordt nergens gedraaid. Maar ik hoor 'm wekelijks langs komen. Dat geldt ook voor de jongste cd's van The Divine Comedy , Firekites , Duke Special , Riceboy Sleeps , Richard Hawley , Jon Hopkins en Aberfeldy.
Bij mij thuis scoren die bands wereldhits. En ik heb een handvol vrienden bij wie dat ook zo is. Alleen: de kranten maken er weinig kolommen aan vuil. En ze passeren zelden of nooit op de radio. Die versplintering verklaart deels waarom nieuwe stromingen nooit nog de globale impact kunnen genereren die punk, techno of grunge destijds wel hadden. Dat lijkt een zwaktebod. Maar wat mij betreft is het een verrijking waar geen enkele hype tegenop kan.

En? Hoe is die in het echt?

2009-12-04T18:04:00.000-08:00

Geen vraag die me na een interview vaker gesteld wordt dan: En? Hoe is die in het echt? Na al die jaren voel ik me er nog steeds niet toe in staat daar een antwoord op te geven die de gebruikelijke dooddoener overstijgt.

De laatste tijd heb ik zeer bewust een vriendenkring uitgebouwd die zich ver buiten de muziekindustrie ophoudt. Een aantal van de mensen die me het dichtst aan het hart liggen zijn figuren die -godzijdank- geen benul hebben van persembargo's en deadlines, niet weten hoe The Blue Nile klinkt of van wanneer de laatste Lucinda Williams dateert. Maar wat hen wel benieuwt is wat voor mensen de grootste sterren ter wereld zijn. En goed: door omstandigheden kom ik die wel eens tegen. Alleen: om nu te zeggen dat ik écht weet wie ze zijn en wat er in hen omgaat... dat durf ik niet beweren
Omdat je de context van een interview moeilijk spontaan en vanzelfsprekend kan noemen. Om te beginnen wordt de afspraak voor zo'n interview meestal door tussenpersonen gemaakt. Mensen van platenfirma's die er baat bij hebben dat de ontmoeting plaats vindt. Omdat er -bijvoorbeeld- een nieuwe cd valt te promoten. Wellicht daarom mondt zo'n half uur samen negen keer op de tien uit in een aangenaam, zelfs hartelijk gesprek. Ik interview per definitie geen muzikanten waar ik geen affiniteit mee voel, en als het klikt is dat voor beide partijen een win-win situatie.
Als ik mag veralgemenen zijn de grootste sterren doorgaans met meest down to earth. Niemand was meer bescheiden dan Bruce Springsteen. Thom Yorke was opvallend onzeker. Tom Jones geneerde zich omdat hij dislectisch was en mijn naam niet kon spellen. Chris Martin gaf me het gevoel dat hij bij me op de hoek woonde. En Bowie verstond meer dan eender wie de kunst om me op mijn gemak te stellen. Om eerlijk te zijn: de onaangename ontmoetingen waren tot nog toe op een hand te tellen. En wat een geluk dat mijn tweede interview ooit - ik was pas zeventien, toen- meteen de grootste catastrofe uit mijn carrière werd. The Sisters Of Mercy gaven rendez-vous in het Astoria Hotel in Brussel. Andrew Eldritch - het gezicht verborgen achter een enorme zwarte zonnenbril- beantwoorde elke vraag met 'ja', 'nee', of vaker nog, een onverschillig soort gebrom. Na acht minuten zat ik door mijn vragen, zag ik de uitzichtloosheid van de situatie in, en hield ik het voor bekeken. Het blijven tot vandaag de nuttigste acht minuten uit twintig jaar carrière.

Sindsdien ben ik namelijk nauwelijks nog zenuwachtig geweest voor een interview, want erger dan toen kan het nooit worden. Goed: Roland Orzabal van Tears For Fears was een arrogante klier. Britney Spears bleek een trut. En de heren van Morcheeba hadden meer pretentie dan talent. Mike Skinner was het soort omhooggevallen schoft waar ik na een kwartiertje heen en weer bekvechten zelf opstapte, al blijf ik een zwak hebben voor de eerste twee cd's van The Streets . Afgelopen zomer ben ik ook weggegaan halverwege een gesprek met de Beastie Boys . Drie heren van halverwege de veertig die nog steeds grossierden in pis- en kakhumor, en zich gedroegen alsof ze voor het eerst alcohol hadden gedronken. De week nadien werd bij één van hen kanker vastgesteld en toen ik het nieuws vernam dacht ik bij mezelf dat gerechtigheid was geschied. Niet mooi, maar ik ga er niet om liegen.
En bij deze is het lijstje met etters eigenlijk compleet. Ja, jonge bandjes die de week voordien net op de cover van de NME hebben gestaan kampen met een attitude-problem. En ik ken Belgische bands die meer streken hebben dan internationale supersterren. Maar al bij al denk ik dat muzikanten doorgaans erg aangename mensen zijn. Met een groot ego, en gedreven door de waangedachte dat alles wat ze doen van wezenlijk belang is. Wat dat betreft zouden het uitstekende popjournalisten kunnen zijn.

Stil in Amsterdam (Ramses Shaffy 1933-2009)

2009-12-01T10:34:00.000-08:00

Het komt altijd onverwacht wanneer een reus het loodje legt. Omdat het een ontknoping is op een scenario waar je eigenlijk nooit rekening mee had gehouden. Vergelijk het met een lange, spannende avonturenfilm waar de held na een schijnbaar eindeloze reeks halsbrekende toeren uitglijdt over een bananenschil en het niet overleeft. Ramses Shaffy was zo'n reus. Geleefd voor tien, gerookt als een ketter, genoeg alcohol gedronken om in te verdrinken, en alles gedaan wat god verboden heeft. En hij raakte ermee weg. Omdat hij ijzersterk was. Met een nauwelijks in te tomen lust for life.

De laatste jaren hoorde ik van gemeenschappelijke vrienden steeds vaker dat het slecht met hem ging, maar telkens ik de indruk kreeg dat het bijna was afgelopen, kroop Shaffy door het oog van de naald, rechtte hij de rug en leek het bijna of niets hem er ooit onder zou krijgen.

Vorig jaar ben ik 'm gaan interviewen in het tehuis waar zijn vriendin Liesbeth List hem in 2001 had ondergebracht. Dat was een hele belevenis. Spannend, ook. Omdat ik mezelf erop betrapte dat ik me een beetje geïntimideerd voelde door zijn aanwezigheid, iets waar ik verder zelden of nooit last van heb. Ik sprak hem zelfs in de U-vorm aan. Iets wat ik uit principe vertik. Niet uit gebrek aan respect voor muzikanten. Maar omdat popmuziek per definitie een informeel medium is.

Wellicht had het ook wel te maken met zijn reputatie. Voor ik bij hem in Amsterdam stond had men me gewaarschuwd dat Shaffy zijn nukken kon hebben. De drank had zijn geheugen weggebrand, en vaak wilde hij gewoon helemaal niet praten. Wat overigens de reden was waarom hij nog zelden of nooit interviews gaf. Maar het zat mee: Shaffy had een goeie dag. Niettemin was het hartverscheurend om zo'n monument in een tehuis tussen dementerende bejaarden te zien zitten. Hij schuifelde langzaam vooruit, klampte zich vast aan een looprekje, en mompelde wat voor zich uit. Ik zou liegen mocht ik 'm onvriendelijk noemen - hij leek zelfs oprecht gecharmeerd dat iemand hem helemaal uit België was komen opzoeken- maar tijdens het interview duurde het toch even voor zijn antwoorden langer werden dan een nietszeggende oneliner.

En hoewel hij gevangen zat in een lichaam dat zijn temperament niet meer kon dragen, voelde je dat die jonge wildebras van vroeger nog steeds achter zijn ribben zat. De woeste dromer was niet dood. En de Slavische passie die zijn nummers tekende - zijn moeder was een Poolse van Russische afkomst- kwam weer boven. Grote gebaren. Intense blik in de ogen. Gegroefde emoties. Tijdens ons gesprek rookte Shaffy Marlboro's aan een tempo waar geen redelijk mens tegenop kon, en dronk hij de halfliterflesjes Bordeaux die hij eerder op de dag in het winkeltje van het tehuis had gekocht. Stiekem rookte hij ook nog wel eens een joint. En de vodka die hem fysiek verwoest had, daar kon Shaffy evenmin afscheid van nemen.

Ik bewaar een warme herinnering aan die dag. Omdat ik in die lichamelijk gekraakte man toch weer het vuur zag opwellen dat vele jaren eerder zijn beste werk had getekend. Want Ramses Shaffy, dat was de Jacques Brel van Nederland. Een icoon. Een flamboyant figuur dat niet anders kon dan op de rand van de afgrond leven, met een gulzigheid die hem groots en kwetsbaar tegelijk maakte. Toen ik vanmorgen het nieuws van zijn overlijden vernam, deed me dat dus wel wat. Daarnet heb ik -met een klein hart- de tape van dat laatste gesprek uitgetikt. Die gebroken stem. Die hese, wat monkelende glimlach. En vooral: die quote waarin Shaffy zei dat de dood hem niet afschrikte. Hij was vooral nieuwsgierig naar dat laatste moment. De dood, dat vond hij een moment als een ander. Zolang er achteraf lekkere wijn werd geschonken kon het hem allemaal niet zoveel schelen. En vandaag was het dan zover. Vanmorgen is hij -na zesenzeventig jaar woest leven- rustig ingeslapen. Het zal stil worden in Amsterdam. Maar zijn liedjes zullen -thank god- voor altijd door de straten blijven zwerven.

(foto copyright www.alexvanhee.be)

Band Aid: een pleister op de wonde

2009-11-29T17:09:00.000-08:00

Dit weekend is het precies vijfentwintig jaar geleden dat in Groot-Brittannië 'Do They Know It's Christmas?' werd uitgebracht. Het blijft tot vandaag één van de meest succesvolle singles aller tijden, en de song dateert uit een periode dat popsterren nog echt tot de verbeelding spraken. Enorme kapsels. Schoudervullingen. Opzichtige make-up. In de jaren tachtig keken ze niet op een exces meer of minder. Boy George was erbij. En George Michael . Simon LeBon gaf present. De jonge Sting nam een mysterieuze houding aan die hem eigenlijk nog interessanter maakte dan hij sowieso al was. Paul Weller keek wat nors. De meisjes van Bananrama waren frisse girls next door. De piepjonge Bono trok alle aandacht naar zich toe. En Paul Young -een man waar je niet omheen kon, toen- nam het leeuwenaandeel van het nummer voor zijn rekening. Ik kan niet zeggen dat ik het een fantastische song vind, -de emo druipt eraf, wat overigens ook de bedoeling was, want er moest tenslotte geld ingezameld worden- maar telkens ik op een onbewaakt moment 'Do They Know It's Christmas?' hoor sluipt er een krop mijn keel binnen.
Een rationele verklaring heb ik daar niet voor, tenzij misschien dat het nummer me terug neemt naar een tijd dat ik muzikanten nog echt als echte helden beschouwde. En dat ik het on-ge-lo-fe-lijk vond dat dit bonte, kleurrijk gezelschap samen in dezelfde studio stond. Die wereld -toen magisch en onbereikbaar- is de voorbije twintig jaar mijn thuis geworden. Quasi iedereen die toen meezong heb ik intussen geïnterviewd, en zonder uitzondering bleken het minzame, grappige en intelligente mensen die zichzelf op grandioze wijze konden relativeren. Alleen ben ik onderweg ergens de reflex kwijtgespeeld om onder de indruk te zijn van hun bekendheid. Het fenomeen beroemdheid doet me niks meer, laat staan dat ik erdoor geïntimideerd raak. Dat is een beetje jammer, omdat ik het best wel plezierig vind om te bewonderen. Maar tegelijk heeft die bewondering plaats gemaakt voor een diep respect. In die mate zelfs, dat ik me vreselijk stoor aan het feit dat popsterren uit de jaren tachtig altijd als een roedel opportunisten wordt afgeschilderd.
Natuurlijk: groepen als Duran Duran en Spandau Ballet liepen in exotisch aandoende videoclips te koop met hun rijkdom en de decadente levenstijl die dat met zich meebracht. En inderdaad: rocksterren schaamden zich niet voor de hallucinante bedragen die ze maandelijks op hun rekening kregen gestort. Ze pronkten met dure sportwagens, een yacht in de haven, buitenverblijven in idylische uithoeken van de wereld, en kickten op dat geblondeerde fotomodel aan de arm. Het wàren dan ook de gouden jaren van de platenindustrie. De komst van de cd zorgde ervoor dat het platenkopend publiek zonder nadenken haar hele verzameling verving door precies dezelfde collectie op die nieuwe, onverslijtbaar geachtte geluidsdrager. Platen die zichzelf al lang terug hadden verdiend gingen nu -tegen peperdure prijzen, bovendien- opnieuw met honderdduizenden tegelijk de deur uit. Om kort te gaan: de winstmarges van platenmaatschappijen bereikten historische hoogtes.
Alleen: de jaren tachtig staan niet alleen synoniem met geld en carrièrisme, maar ook met engagement en solidariteit. Dat is in niet geringe mate de verdienste van Bob Geldof. Geldof, als zanger van The Boomtown Rats in ‘84 alweer goed op weg om een has-been te worden, was geshockeerd toen hij op het nieuws van de BBC een beeldverslag zag over de honger in Ethiopië, waar op dat moment al een miljoen mensen aan waren gestorven. Hij belde Midge Ure van Ultravox, die de beelden ook gezien had. En samen schreven ze in zeven haasten ‘Do They Know It’s Christmas?’, een benefietplaat die niet meteen de ambitie had om een artistiek meesterwerk te worden, maar vooral veel geld moest opbrengen. Dat kon alleen als de grootste popsterren van het moment er belangenloos aan mee zouden werken. Het resultaat was indrukwekkend. Nooit eerder hadden zoveel Britse popsterren eenzelfde studio gedeeld als die 24ste november. Tegelijk werd de videoclip gedraaid, en de ochtend nadien vertrok Geldof - met wallen onder de ogen waar die uit Amsterdam nog een puntje aan konden zuigen- naar de BBC om het plaatje te promoten. Een week later waren er al een miljoen van verkocht. Even ontstond er controverse toen bleek dat de Britse regering de tax die ze op de verkoop van het plaatje inde niet wilde afstaan, maar Geldof bespeelde de publieke opinie dusdanig - “Thatcher verdient geld aan de honger in Afrika”- dat ook de iron lady door de knieën ging.

‘Do They Know It’s Christmas?’ bleef vijf weken op één staan en bracht 7.5 miljoen euro op. Nieuwe versies van het nummer deden daar de jaren nadien een paar miljoen bovenop. In de Verenigde Staten riepen Michael Jackson en Lionel Ritchie een Amerikaans equivalent in het leven: ‘We Are The World’ van USA For Africa . Beide initiatieven mondden de zomer nadien uit in Live Aid, het drukstbekeken moment in de televisiegeschiedenis, en nog eens goed voor 220 miljoen euro. Al het geld ging naar hongerbestrijding in Afrika. Nadien volgden benefieten van de meest uiteenlopende projecten. Om Amerikaanse Boeren die het moeilijk hadden weer op de rails te krijgen (Farm Aid) Ierse jongeren een baan te bezorgen (Self Aid ) de wanpraktijken van het Apartheidsregime onder de aandacht te brengen (Artists United Against Apartheid ) of Amnesty International te steunen (de Conspiracy Of Hope tournee). Allemaal het gevolg van twee Britten die op een avond televisie zaten te kijken, en besloten actie te ondernemen.
Bob Geldof werd na Live Aid zowat heilig verklaard. En ik geef toe: wat mij betreft had hij de nobelprijs voor de vrede verdiend, maar popsterren de vloeken als ketters, en zich slecht scheren maken kennelijk geen aanspraak op dat soort onderscheidingen, ongeacht hoeveel levens ze redden. Zelf lag hij er ook niet wakker van. Meer nog, een paar jaar later bracht Geldof een pracht van een folkplaat uit - The Vegetarians Of Love - waarop hij in 'The Great Song Of Indifference' zijn eigen status op de korrel nam:
I don't care if the third world fries/ it's hotter there, i'm not surprised/ I can watch whole nations die/ and i don't care at all

Alleen: intussen is het weer prijs in Ethiopie. Vijfentwintig jaar na Band Aid sterven er opnieuw kinderen door gebrek aan voedsel, en afgelopen woensdag was Geldof -hij weer- in het land om te kijken wat er gedaan kan worden. Ik vraag me af waar het engagement van de huidige generatie popsterren zit. Goed: ze zien er een stuk gewoner uit. En sympathieker zijn ze ook, vast. Maar ik kan me niet van de indruk ontdoen dat ze toch vooral met zichzelf bezig zijn. Als ze straks in Afrika weer een benefiet op touw willen zetten, kunnen ze misschien toch maar snel een paar eighties-iconen bellen. Want die kenden hun wereld: dikke auto in de garage, een lachwekkend kapsel tot ver onder de nek. Maar niettemin: met het hart op de juiste plaats.

De versheidsdatum van Morrissey

2009-11-26T08:09:00.000-08:00

Ze zijn op één hand te tellen, de groepen die in mijn tienertijd een net zo belangrijke rol hebben gespeeld als The Smiths . Het was de oudejaarsavond van '83 toen mijn oudste broer me de single 'This Charming Man' cadeau deed. En alles klopte. De hoes, met daarop dat iconisch beeld van de Franse acteur Jean Marais . Die van sexuele frustratie overlopende tekst. En nog het meest van al: de sprankelende gitaar van Johnny Marr . Zelfs toen -pas twaalf- vond ik het onbegrijpelijk dat het nummer geen wereldhit werd. Sindsdien heb ik met mijn geduldig bij elkaar gespaard zakgeld alles van The Smiths gekocht. Elke single, elke maxi, elke cd... you name it. En die platen hebben deels de soundtrack bij mijn leven bepaald. Niet dat ik vandaag nog wekelijks naar The Queen Is Dead of Hatful Of Hollow luister, maar dat hoeft ook niet. Elk van die songs zit tot in de futielste details in mijn geheugen gebijteld.
Die bijtende, sarcastische teksten, dat nauwelijks in te tomen verlangen naar onbereikbare liefdes, de romantiek om samen met degene die je hart sneller doet slaan te sterven onder een aansnellende dubbeldekkerbus... Morrissey vergrootte de werkelijkheid zodanig uit dat de dramatiek ervan nauwelijks nog in een eenheidsmaat viel uit te drukken. Hij legde -zeker als je een tiener was op dat moment, en elke misgelopen liefde als een aanslag op je zelfbeeld beschouwde- de vinger op de wonde. En je genoot stilletjes van de pijn die daar het gevolg van was.
Daarom heb ik er moeite mee dat Morrissey vandaag een karikatuur van zichzelf is geworden. Iemand die zich in een soort zelfverheerlijking wentelt die op zijn leeftijd ronduit pathetisch is geworden. Dat hij -vijftig, inmiddels- nog steeds met Oscar Wilde dweept zoals een kind van twaalf dat met zijn eerste tongkus doet, tot daar aan toe. Dat hij sakkert op alles en iedereen die het waagt met hem van mening te verschillen -toch een fundamenteel recht, nu ik er zo over nadenk- kan je met wat goede wil zelfs nog grappig vinden. Maar dat Morrissey kickt op zijn eigen mythe, het bijna vanzelfsprekend vindt om aanbeden te worden, is iets waar ik met mijn verstand niet bij kan. Niet alleen omdat hij op zijn jongste paar platen weinig meer doet dan -met steeds zwakker resultaat, overigens- alsmaar opnieuw dezelfde thema's te herkauwen, maar meer nog omdat het blijk geeft van een soort ijdelheid waar ook doorgewinterde narcisten -leer ze mij niet kennen, mijnheer- het flink van op hun heupen krijgen.
Dat een flink deel van zijn publiek hem daarbij tegemoet komt, tart zo mogelijk nog meer de verbeelding. Fans -niet zelden volwassenen met een keurige baan- gooien zich tijdens optredens voor zijn voeten, hopend op een kort moment van absolutie. Ze verdringen elkaar opdat Morrissey zich middels een eenvoudige aanraking even bewust zou worden van hun bestaan. Ik heb al veel concerten gezien, maar de blinde idolatrie bij een optreden van Morrissey is ronduit beangstigend. De zichtbare zelfgenoegzaamheid waarmee hij zich al die beate bewondering laat welgevallen kan ik niet anders dan weerzinwekkend vinden.
Het moeilijkste voor een artiest die mee een generatie definieerde, is weten wanneer het tijd wordt om te stoppen. Morrissey heeft zijn versheidsdatum jaren geleden al overschreden. Het enige wat hij nu nog aan de geniale nalatenschap van The Smiths toevoegt is routine en grauwgrijze middelmaat.
This charming man blijkt een ouwe zeur geworden. Een schim van wie hij vroeger was. Iemand die de gave herinneringen aan zijn vorige groep hypothekeert met alweer een overbodige compilatie en een zoveelste afgehaspelde versie van nummers die je eigenlijk onverwoestbaar had geacht. En dat is, voor wie hem net als ik ook ooit op handen heeft gedragen, misschien wel het meest tragische van allemaal.

De hik van Eminem

2009-11-22T18:02:00.000-08:00

Zou het waar zijn dat je de authenticiteit van een democratie kan afmeten aan de hoeveelheid censuur die er wordt gepleegd? In dat geval zitten we namelijk in slechte papieren. De laatste maanden valt het me steeds vaker op dat zowat alle nationale radiozenders nummers draaien waarbij elk woord wordt gewist waar mogelijk aanstoot aan kan worden genomen. Meestal door mensen die het Engels niet eens machtig zijn. In vakterminologie wordt het begrip ‘blanking’ genoemd, en ik ben er geen fan van.
Gisteren was het weer prijs. Op Pure FM - de Waalse tegenhanger van Studio Brussel- passeerde 'Cleaning Out My Closet' van Eminem. Of tenminste, die illusie werd gewekt, want in het nummer werd elke 'shit', 'faggot', 'bitch' of 'kill' geschrapt als waren het dt-fouten in een opstel. Soms tot vier keer in één zin. Bijvoorbeeld: you selfish.., I hope you... in ... for this... Wie daaruit kan afleiden waar Eminem over fulmineert mag zijn antwoord opsturen op de -toegegeven- wat in onbruik geraakte gele briefkaart. Nu, het klopt dat popmuziek op die manier aan verstrooiing heeft gewonnen. Tijdens de spits is het vast fijn gokken naar welke woorden er ontbreken wanneer je in de file staat. Maar wat mij betreft stemt dat soort praktijken - die overigens op zowat alle nationale zenders wordt toegepast- toch tot nadenken.

Nog los van het feit dat dit soort censuur niet past in een westers land dat zich sterk maakt de vrije meningsuiting hoog in het vaandel te dragen, vind ik het wat hypocriet om Eminem te draaien en hem tegelijk het zwijgen op te leggen. Hij kent namelijk zijn gelijke niet als het erop aankomt om de tegenpartij netjes op rijm wat scheldwoorden naar het hoofd te slingeren. Je kan dat vervelend vinden -zeker als je zelf het doelwit van zijn tirade bent- maar het is zijn artistieke vrijheid omdat te doen. Net zoals Rammstein de vrijheid moet hebben om in het teken van de kunst een videoclip op te nemen die in een heus porno-orgie ontaardt. Daar gààt het nummer namelijk over. Het wil niet per definitie zeggen dat de groep na een concert de eerste de beste stoephoer opscharrelt om er gezamenlijk mee van bil te gaan. In muziek -net zoals in eender welke andere kunstvorm- draait het om escapisme. Om fantasie. In het geval van Eminem -iemand die resoluut de kaart van de autobiografie trekt in zijn werk- gaat het over een aanslepend conflict met zijn moeder, een thema dat een substantieel deel van zijn repertoire bepaalt. Okay, hij moet haar niet, en om die stelling te onderstrepen gaat hij zich te buiten aan verbale krachtpatserij. Maar ik geloof niet dat Eminem meteen de ambitie heeft om de vrouw in kwestie écht een kogel door de kop te jagen.
Ik mag graag denken dat eender welk radiostation weet dat hij daarbij een ander taalgebruik hanteert dan -pakweg- Céline Dion of Rihanna wanneer die hun liefste bezingen. Al hoorde ik daarnet op Q Music de nieuwe single van Rihanna, en kreeg gastrapper Jay-Z ook daar een censuursticker op de mond geplakt. Geen idee wie dat een goed idee vindt. Afgezien van het feit dat je na een avondje televisie kijken veel meer vieze woorden te verteren krijgt, is er in Vlaanderen sowieso geen hond die naar Engelse teksten luistert. En dan nog. Toen vijftien jaar geleden in de Verenigde Staten een aantal rapgroepen onder vuur kwamen te liggen omdat ze in hun teksten flink seksistisch uit de hoek kwamen, kregen ze steun uit onverwachtte hoek: Kate Pierson van The B-52’s. “Als vrouw voel ik me beledigd” zei ze in een interview, “maar als Amerikaanse vind ik dat iedereen het recht moet hebben om zijn eigen mening te verkondigen.” Als Amerikaanse vrouwen popmuziek in de juiste context kunnen zien, zou het de samenstellers van programmamakers op Belgische zenders ook moeten lukken, toch?

Afgezien daarvan klinkt ‘Cleaning Out My Closet’ in de gecensureerde versie alsof Eminem een randdebiel is die de hik heeft. En daar maak je per definitie geen aantrekkelijke radio mee.

Thé Lau, de scherpschutter

2009-11-19T17:17:00.000-08:00

Gisteravond heb ik een boek geknuffeld. Op televisie ging het over de macht van Didier Reynders, en plots voelde ik -zomaar- de behoefte om een bundel met teksten uit de kast te halen, stuk voor stuk geschreven door Thé Lau. Ik ben niet het type dat in beate bewondering allerlei popsterren voor de voeten valt. In tegendeel: wie als popjournalist even wil meedraaien houdt bij voorkeur een zekere afstandelijkheid aan. Maar Thé Lau zet het soort zinnen op papier waar ik me zodanig mee kan identificeren, dat ze me een veilig gevoel geven. De indruk wekken dat ik niet de enige ben die vol onbegrip naar die grauwe, genadeloos klauwende wereld kijkt en er tegelijkertijd toch de schoonheid van tracht in te zien. Als een outsider die geen enkele verwantschap voelt met het biotoop waarin hij gaat slapen en weer wakker wordt.

Nu, ik heb het voorrecht om Thé een beetje te kennen. Ik heb ‘m de voorbije twintig jaar een tiental keer gesproken, en daardoor is er een soort band ontstaan die niet in woorden te vatten valt. Voor het boek dat hier nu naast me ligt heeft hij me ooit gebeld met de vraag om het voorwoord te schrijven. Ik stond in een winkel in Rome foute schoenen te passen toen de telefoon ging. Het viel er vast niet aan af te horen, maar in mijn binnenste sprong ik vier gaten tegelijk in de lucht. Blij dat ik iets terug kon doen. Want Thé Lau heeft zonder het te weten mijn leven een stuk draaglijker gemaakt. Hij heeft nummers geschreven die meer over mij zeggen dan ik hier ooit in een column zou kunnen doen. Zijn teksten snijden als een vers gewet mes, treffen doel zoals een pijl uit de boog van een scherpschutter. Dat heb ik ‘m al die keren dat ik hem ontmoet heb nooit gezegd. Maar die gedachte zweeft onbestemd tussen ons tweeën telkens we elkaar spreken. Morgen is het weer zover. Ik zal bij hem aanbellen in Amsterdam. We zullen wat keuvelen, en dan - in zijn stamcafé waar je nog mag roken- praten met de recorder aan, omdat ons gesprek achteraf moet uitmonden in een artikel voor de krant. Ik zal niet zeggen dat ik van hem hou zoals ik dat van een broer zou kunnen doen. En dat hij me als tekstschrijver meer troost heeft geboden dan veel van mijn beste vrienden. Maar ik maak me sterk dat hij het weet zonder dat ik dat allemaal hoef uit te spreken. Dat is het voordeel: het moment dat de recorder af wordt gezet, spreekt de stilte misschien wel luider dan alles wat de uren voordien op tape werd verteld.
Ik kan niet zeggen dat ik me daar ongemakkelijk bij voel.

Rock Werchter 2010

2009-11-19T16:53:00.000-08:00

Gek hoe de vraag wie volgend jaar Rock Werchter afsluit altijd weer goed is voor ellenlange discussies op café. Zo veel opties zijn er namelijk nooit. Ja, Metallica is quasi elk jaar van de partij. Maar laat ons voor de aardigheid even uitgaan van het uitgangspunt dat Live Nation ons volgend jaar een affiche wil voorschotelen waar de headliners niet elk jaar in aanmerking komen. Dus op het gevaar af volledig op mijn bek te gaan durf ik nu al een voorspelling wagen waar ik achteraf op af mag worden gerekend. Ik gok op Muse, Pearl Jam, Green Day en -zou ik durven?- de Rolling Stones. Muse heeft zijn terugkeer in bedekte bewoordingen zelf al aangekondigd tijdens de bisronde in het Antwerpse Sportpaleis, onlangs. Pearl Jam heeft een goeie nieuwe cd uit, Green Day heeft zichzelf onlangs in Antwerpen nogmaals bevestigd als een topact voor het Studio Brussel-publiek, en de Rolling Stones kregen de weide van Werchter de laatste keer niet meer op eigen kracht vol. Maar als headliner op Rock Werchter is het zowel voor de groep als het festival uiteraard een win-win situatie. Rock Werchter wint aan prestige, en de groep zal in jaren zo cool niet zijn geweest. En zelfs jongetjes van zestien willen de legendarische groep nog wel eens aan het werk zien voor Charlie Watts of Keith Richards voorgoed dood vallen. Wie er verder nog van de partij is laat zich raden. Editors zou wat mij betreft net zo goed een potentiële headliner kunnen zijn. De groep heeft het - in België althans- in zich om een band te worden in de lijn van Coldplay of U2, en met ‘Papillion’ breekt de band momenteel door naar de grootste gemeenschappelijke deler zoals Kings Of Leon dat vorig jaar ook met ‘Sex On Fire’ deed. Arctic Monkeys zijn vast net zo goed van de partij, en omdat er altijd wel een spraakmakende dj van de partij is om de feestelijkheden af te sluiten denk ik dat Tiësto van de partij zal zijn. Hij draaide een paar jaar geleden al een spraakmakende set bij elkaar op Pukkelpop, en met zijn laatste cd -waar ondermeer Bloc Party en Sigur Ros hun medewerking aan verleenden- heeft hij bovendien een soort credibiliteit waar weinig plaatjesdraaiers op kunnen buigen. Dat hij als remixer ook door Muse en Editors gevraagd wordt is bovendien aardig meegenomen. Na Milk Inc. kan Tiësto misschien nog voor een media-relletje zorgen. Altijd meegenomen mocht de ticketverkoop weer eens een beetje slabakken.

In de ban van de bonus

2009-11-19T10:16:00.000-08:00

Leuk bericht in de mailbox deze week: er is een luxe-editie op komst van de eerste Sheryl Crow, een cd waar ik niet alleen bijzonder warme herinneringen aan bewaar, maar die tot vandaag nog regelmatig langs de iPod passeert. Ik beken dat ik verlekkerd naar het lijstje met extra’s heb zitten kijken. Er zit een tweede cd bij met tien zeldzame en niet eerder uitgebrachte nummers, plus een dvd met wat videoclips, en -belangrijker- een splinternieuwe documentaire. Kortom: bring it on.

De vraag is alleen hoeveel versies ik van dezelfde cd nodig hebt. Tel even mee: Tuesday Night Music Club verscheen voor het eerst in ‘93, maar kwam een jaar later opnieuw uit met een extra live cd. Wat zeg ik: met drié verschillende live-cd’s. Daarop telkens andere nummers van andere concerten. Bij verzamelaars die alles willen hebben staat die cd bijgevolg al vier keer in de kast. En nu is er dus de vijfde -voorlopig definitieve - versie. Prachtig uitgegeven, met een mooi boekje en zo. Onweerstaanbaar, eigenlijk.

Misschien denkt u nu: die Sheryl Crow moet een uitzondering zijn. Maar dat is niet zo. Sommige Bowie-cd’s zijn inmiddels aan hun elfde uitvoering toe. En de hele catalogus van Elvis Costello is inmiddels al zoveel keer heruitgegeven -met telkens weer net iets andere bonussen, uiteraard, dat je daar alleen al een rek mee kan vullen. Dat is één van de meest cynische contradicties in de muziekindustrie vandaag: wie het vertikt om cd’s illegaal te downloaden, maar ze keurig in de dichtstbij zijnde platenwinkel koopt krijgt daar achteraf -vlak voor kerstmis, meestal, wanneer de verkoopcijfers een zetje kunnen gebruiken- de rekening voor gepresenteerd. Want dan ligt de cd die ze drie maand eerder nog full price hebben gekocht, plots met een extra dvd in de winkel te blinken.

En hoe slechter de papieren waar platenfirma’s verzeild raken, hoe minder moeite ze doen om hun wanhoop te camoufleren. Vandaag wordt het steeds gebruikelijker dan ook nieuwe cd’s meteen in een boel verschillende format’s op de markt worden gegooid. In een luxebox. In boekvorm. Met extra tracks. Allemaal ‘exclusief’ en in ‘limited edition’ uiteraard. Wek de indruk van schaarste, en de fans trappen vanzelf in de val. Alleen weet ik uit eigen ervaring dat de meeste van die op papier aanlokkelijke extra’s in praktijk al gauw hun charme verliezen. Omdat ze er zelden in slagen de geschapen verwachtingen in te lossen. De extra tracks blijven afleggertjes, op het exclusieve dvd-tje staat nauwelijks tien minuten slordig bij elkaar gemonteerd beeldmateriaal, en dat extra boek bevat bij nader inzien toch vooral heel matig fotomateriaal.

Het punt is dat al die (extra te betalen) bonussen de aandacht afleiden van datgene wat echt belangrijk is: de muziek. De muziek die je tegenwoordig op legale sites als Spotify gewoon gratis kan beluisteren. En wie vandaag jonger dan vijfentwintig is, betaalt sowieso niet meer voor zijn muziek, want die heeft het nooit anders geweten.

Platenfirma’s maken hun producten bijgevolg voor een alsmaar kleinere groep hardnekkige muziekliefhebbers. De dag komt dat ook die in de gaten krijgt dat ze systematisch wordt opgelicht en veel te veel betaalt voor dingen die ze eigenlijk al in huis hebben. Maar in afwachting ben ik -tegen beter weten in, eigenlijk- toch benieuwd of die nieuwe documentaire van Sheryl Crow echt de moeite loont.

De bekoring van het kaf

2009-11-19T09:45:00.000-08:00

Onlangs zat ik -het is een ritueel dat een paar keer per jaar zijn beslag krijgt- nieuwe cd's te klasseren in wat stilaan een uit zijn voegen barstende verzameling is geworden. Mettertijd is er in dat proces een heel eigen logica geslopen. Erger nog: ik ben er me van bewust dat buitenstaanders -mochten ze me bezig zien- de indruk zouden hebben dat ze in een beschutte werkplaats waren aanbeland.

Ik zal niet ontkennen dat er op dat moment een obsessionele drang naar orde en overzichtelijkheid de overhand neemt. Artiesten staan alfabetisch geklasseerd, en waar ze met meerdere cd's vertegenwoordigd zijn moeten die chronologisch de rangschikking in. Aan onderverdelingen per genre doe ik niet, want dan wordt het een boeltje en zou ik nooit nog een plaat van John Cale terugvinden. Want die heeft zowat alles gedaan. Maar eens het werk erop zit vind ik -even toch- voldoening in de wetenschap dat de jongste Fleet Foxes definitief een plek heeft gevonden tussen The Flaming Lips en Fleetwood Mac.

Niettemin: belangrijker dan wie waar thuishoort, is de vraag waarom ik er maar niet toe kom om cd's weg te doen waar ik pertinent zeker van weet dat ze nooit nog uit het doosje zullen komen. Hoef ik écht het integrale oeuvre van Henry Rollins in huis te houden terwijl ik me niet eens de laatste keer kan herinneren dat ik iets van hem op heb gelegd? En waarom staat alles van Therapy? hier nog terwijl iedereen weet dat de quality control na Infernal Love pijlsnel de dieperik is ingetuimeld. ‘Life In A Northern Town’ van The Dream Academy blijft met voorsprong één van mijn favoriete nummers aller tijden, maar nadien heeft die groep nauwelijks nog iets van betekenis gedaan. Dus waarom heb ik er in godsnaam drie platen van in het rek staan? En zou er in België naast mezelf nog iemand zijn die van de Ierse groep The Fat Lady Sings niet alleen de twee cd’s, maar ook alle maxi’s in huis heeft? En de enkel via import verkrijgbare Best Of van een paar jaar terug? Ik waag het te betwijfelen. En kennelijk ervaren al die mensen het gebrek aan The Fat Lady Sings cd’s - gesplit in ‘93, mocht u zich daar vragen bij stellen- niet als een naar depressies lonkend gemis.

Er is dus maar één verklaring voor: ik ben een sentimenteel watje, dat hondstrouw elke artiest volgt die me ooit een kippenvelmoment heeft bezorgd. Ik heb alle platen van The Cult in huis terwijl ik eigenlijk alleen Love echt de moeite vind. En bij de W staat alles van The Wallflowers te blinken omdat één van hun singles -'One Headlight' - me ooit uit mijn sokken heeft geblazen. Ik heb ook nog steeds alles van Betty Goes Green in huis omdat ik goede herinneringen bewaar aan hun eerste, veel te vroeg overleden gitarist waar ik me nu zelfs even de naam niet meer van kan herinneren.

Wat die neiging tot hamsteren al helemaal tegenspreekt is de onverkwikkelijke vaststelling dat de meeste artiesten alles wat hen interessant maakt eigenlijk op één cd gezegd hebben. Moby? Play volstaat. Blondie? Koop Parallel Lines en je bent er. En geen weldenkend mens zal beweren dat Pearl Jam na Ten ooit nog een betere plaat heeft gemaakt. Niettemin heb ik hier een twintigtal cd’s van de groep staan waar ik geen afstand van kan doen. Misschien hoop ik dat vroeg of laat het vuur van de begindagen nog eens overslaat. Al weet ik eigenlijk nu al dat dat moment nooit zal komen.

Verder betrap ik er mezelf op dat ik honderden cd’s in huis heb van bands die klinken als de groepen die ik na aan het hart draag. Nep U2’s. Wannabe Springsteen's. Radiohead-epigonen. Not in a million years-Massive Attacks. Niet toevallig zijn dat platen die ik zelden meer dan één keer integraal heb gedraaid. Mocht ik alle cd’s verkopen die ik sinds de millenniumwissel geen blik meer gegund heb, dan hou ik los genoeg geld over om een mooi herenhuis mee te financieren. Daartussen staan uiteraard ook de cd’s waar ik al een leven lang verslingerd aan ben. Low van Bowie. This is The Sea van The Waterboys. New York Tendaberry van Laura Nyro. De eerste van The Sundays , ook. En het verzameld werk van Kraftwerk, natuurlijk. Dat zijn platen waarvan ik weet dat ik ze nooit beu zal raken.

Vorige week ben ik voor de zoveelste keer begonnen met overbodige cd’s uit de verzameling te filteren. Ik heb er drie van Neeka uit gehaald. Niet meteen genoeg om een huis mee te kopen. Maar met de opbrengst kan ik toch al een sleutel voor de achterdeur laten bijmaken.